فوری/ دولت وارد بازار مرغ شد/ ارزانی مرغ در راه است؟
دولت برای جلوگیری از زیان مرغداران و کنترل نوسانات بازار، خرید حمایتی ۳۰ هزار تن گوشت مرغ را آغاز کرده است. تاکنون ۲۱ هزار تن از این میزان به سردخانه‌ها منتقل شده و قرار است باقی‌مانده نیز خریداری شود؛ اما این تصمیم چه تأثیری بر قیمت مرغ خواهد داشت؟
به گزارش راهبرد فردا، بازار گوشت مرغ در شرایطی با اجرای مرحله جدید خرید حمایتی دولت روبه‌رو شده که نوسانات قیمت این محصول در ماه‌های اخیر، هم تولیدکنندگان و هم مصرف‌کنندگان را تحت فشار قرار داده است. افزایش هزینه‌های تولید از یک سو و احتمال افت قیمت فروش به کمتر از هزینه تمام‌شده از سوی دیگر، باعث شده استمرار تولید برای بخشی از مرغداران با چالش همراه باشد.
در چنین شرایطی، شرکت پشتیبانی امور دام کشور مأموریت یافته است بخشی از تولید مرغ را خریداری و برای تنظیم بازار ذخیره‌سازی کند. اگرچه هدف اصلی این طرح حمایت از مرغداران اعلام شده، اما مسئولان امیدوارند اجرای آن از بروز نوسانات شدید قیمت در ماه‌های آینده نیز جلوگیری کند.
جزئیات خرید ۳۰ هزار تن مرغ توسط دولت
پرویز جعفری، مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام کشور، از انعقاد قرارداد خرید حمایتی ۳۰ هزار تن گوشت مرغ در سراسر کشور خبر داده است. بر اساس توضیحات او، تاکنون ۲۱ هزار تن از این محصول به کشتارگاه‌ها منتقل شده و پس از آماده‌سازی به سردخانه‌های موردنظر تحویل داده شده است.
با این حساب، حدود ۷۰ درصد از حجم پیش‌بینی‌شده طرح خرید حمایتی انجام شده و ۹ هزار تن دیگر باقی مانده است. پیش‌بینی مسئولان این است که عملیات خرید باقی‌مانده در فاصله یک تا دو هفته آینده به پایان برسد.
| وضعیت خرید حمایتی مرغ | مقدار |
|---|---|
| مجموع خرید پیش‌بینی‌شده | ۳۰ هزار تن |
| میزان خرید انجام‌شده | ۲۱ هزار تن |
| خرید باقی‌مانده | ۹ هزار تن |
| پیشرفت طرح | ۷۰ درصد |
| زمان پیش‌بینی‌شده تکمیل | یک تا دو هفته آینده |
| مدت امکان نگهداری استاندارد | تا ۱۲ ماه |
این ارقام نشان می‌دهد که دولت در حال ایجاد ذخیره‌ای برای مدیریت عرضه در دوره‌های آینده است. با وجود این، هنوز نمی‌توان صرف اجرای این طرح را نشانه کاهش فوری قیمت مرغ در بازار خرده‌فروشی دانست.
چرا دولت برای خرید مرغ وارد بازار شد؟
یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت مرغداری، ناهماهنگی میان هزینه تولید، حجم عرضه و قیمت فروش محصول است. مرغداران برای شروع هر دوره تولید باید هزینه خرید جوجه یک‌روزه، نهاده‌های دامی، انرژی، دارو، واکسن و نیروی انسانی را پرداخت کنند؛ درحالی‌که قیمت فروش محصول نهایی هنگام عرضه به بازار مشخص می‌شود.
اگر میزان تولید در یک دوره از تقاضای واقعی بازار بیشتر باشد، احتمال افت قیمت مرغ زنده افزایش پیدا می‌کند. چنین اتفاقی در ظاهر ممکن است برای مصرف‌کننده مطلوب باشد، اما در صورت طولانی شدن دوره زیان، انگیزه تولیدکنندگان برای جوجه‌ریزی مجدد کاهش خواهد یافت.
این مسئله می‌تواند در دوره‌های بعدی نتیجه معکوس داشته باشد. کاهش جوجه‌ریزی امروز به معنای کاهش احتمالی عرضه مرغ در هفته‌های آینده است و اگر این کاهش با افزایش تقاضا همراه شود، بازار ممکن است بار دیگر با جهش قیمت مواجه شود.
در واقع، دولت تلاش می‌کند از تبدیل مازاد تولید امروز به کمبود عرضه فردا جلوگیری کند.
آیا خرید حمایتی باعث کاهش قیمت مرغ می‌شود؟
پاسخ این پرسش به وضعیت عرضه و تقاضای بازار بستگی دارد. خرید حمایتی معمولاً با هدف جلوگیری از افت بیش از اندازه قیمت در سطح تولیدکننده انجام می‌شود و به همین دلیل، اثر مستقیم آن الزاماً کاهش قیمت مصرف‌کننده نیست.
با این حال، اگر ذخایر خریداری‌شده در زمان مناسب وارد بازار شوند، امکان کنترل افزایش غیرمتعارف قیمت وجود خواهد داشت. به بیان دیگر، اثر این سیاست ممکن است بیش از آنکه در کاهش فوری قیمت‌ها دیده شود، در جلوگیری از جهش‌های بعدی آشکار شود.
نکته مهم دیگر، فاصله قیمت مرغ زنده تا مرغ گرم در بازار مصرف است. هزینه کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع در کنار حاشیه سود حلقه‌های مختلف زنجیره بر قیمت نهایی اثر می‌گذارد. بنابراین حتی اگر قیمت مرغ زنده کاهش یابد، ممکن است این کاهش به همان نسبت در فروشگاه‌ها مشاهده نشود.
ذخایر مرغ چه زمانی وارد بازار می‌شوند؟
مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام اعلام کرده است که گوشت مرغ خریداری‌شده برای ذخایر راهبردی نگهداری خواهد شد. این ذخایر در شرایطی مانند کاهش عرضه یا افزایش غیرمتعارف قیمت می‌توانند برای تنظیم بازار مورد استفاده قرار گیرند.
گوشت مرغ بسته‌بندی‌شده در صورت رعایت شرایط استاندارد نگهداری، قابلیت ذخیره‌سازی تا ۱۲ ماه را دارد. البته زمان واقعی عرضه ذخایر به تصمیم سیاست‌گذار و شرایط بازار بستگی خواهد داشت و هنوز جدول مشخصی برای توزیع این محموله‌ها اعلام نشده است.
برای مصرف‌کنندگان، مسئله اصلی این است که آیا مداخله دولت می‌تواند از افزایش هزینه سبد غذایی خانوار جلوگیری کند یا خیر. پاسخ نهایی به نحوه اجرای طرح، استمرار تولید مرغداران و مدیریت زنجیره توزیع بستگی دارد.
در مجموع، خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ اقدامی برای ایجاد تعادل در بازار است؛ سیاستی که در صورت اجرای درست می‌تواند هم از زیان گسترده مرغداران جلوگیری کند و هم احتمال جهش ناگهانی قیمت مرغ در ماه‌های آینده را کاهش دهد. با این حال، انتظار ارزان شدن فوری مرغ تنها به دلیل اجرای این طرح، هنوز پشتوانه کافی ندارد.
