قیمت گندم باز هم اعلام نشد / وعده تازه وزیر برای پایان بلاتکلیفی گندمکاران
قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ همچنان مشخص نیست و وزیر جهاد کشاورزی وعده داده نرخ نهایی حداکثر تا هفته آینده ابلاغ شود. این در حالی است که کشاورزان وارد فصل کشت شده‌اند و اختلاف بر سر قیمت هر کیلو گندم همچنان ادامه دارد.
غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی، در نشست مشترک با اعضای کمیسیون انرژی مجلس در روز دوشنبه ۱۱ آبان اعلام کرد اعضای شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی کشاورزی هنوز درباره نرخ خرید تضمینی گندم به اجماع نرسیده‌اند. او ابراز امیدواری کرد این اختلاف در روزهای آینده برطرف شود و نرخ نهایی حداکثر تا هفته آینده به کشاورزان ابلاغ شود؛ وعده‌ای که پس از چندین هفته تأخیر در تعیین قیمت مطرح شده است.
ماجرا تنها اعلام نشدن یک نرخ نیست. گندمکاران در شرایطی وارد فصل جدید تولید شده‌اند که هنوز نمی‌دانند محصول خود را سال آینده با چه قیمتی به دولت خواهند فروخت. در مقابل، هزینه بذر، کود، سم، ماشین‌آلات، دستمزد و سایر نهاده‌های تولید افزایش یافته و کشاورزان ناچارند پیش از مشخص شدن درآمد نهایی، بخش قابل توجهی از هزینه‌های کشت را پرداخت کنند. همین مسئله باعث شده تأخیر در اعلام قیمت از یک اختلاف اداری به نگرانی اقتصادی برای تولیدکنندگان تبدیل شود.
قیمت گندم ۷۷ هزار تومان می‌شود یا ۸۷ هزار تومان؟
در روزهای گذشته پیمان فلسفی، رئیس فراکسیون کشاورزی پویا و امور عشایر مجلس، از اختلاف میان پیشنهادهای مطرح‌شده برای قیمت خرید تضمینی گندم خبر داده بود. براساس اظهارات او، وزارت جهاد کشاورزی ظاهراً نرخ ۷۷ هزار تومان و گندمکاران نرخ ۸۷ هزار تومان را پیشنهاد داده‌اند؛ اختلافی که به ۱۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم می‌رسد.
با این حال، هیچ‌یک از این ارقام هنوز نرخ مصوب نیست. تعیین قیمت نهایی در اختیار شورای قیمت‌گذاری و اتخاذ سیاست‌های حمایتی محصولات اساسی کشاورزی قرار دارد و تا زمان تصویب و ابلاغ رسمی، کشاورزان نمی‌توانند رقم مشخصی را مبنای قطعی درآمد سال آینده خود قرار دهند.
اختلاف ۱۰ هزار تومانی در ظاهر محدود است، اما برای کشاورزی که چندین تن محصول تولید می‌کند اهمیت قابل توجهی دارد. این اختلاف برای هر تن گندم معادل ۱۰ میلیون تومان است و در مقیاس خرید چندمیلیون‌تنی دولت می‌تواند ده‌ها هزار میلیارد تومان به هزینه خرید تضمینی اضافه کند. به همین دلیل تعیین نرخ گندم هم برای بودجه دولت و هم برای سودآوری کشاورزان اهمیت دارد.
چرا اعلام قیمت گندم دوباره به تأخیر افتاد؟
یکی از مهم‌ترین دلایل طولانی شدن فرآیند قیمت‌گذاری، اختلاف بر سر محاسبه هزینه واقعی تولید است. تولیدکنندگان معتقدند رشد هزینه نهاده‌ها و تورم باید در نرخ خرید لحاظ شود، در حالی که دولت علاوه بر حمایت از تولید، باید منابع مالی مورد نیاز برای خرید محصول را نیز تأمین کند.
بر اساس قانون، شورای قیمت‌گذاری باید قیمت محصولات اساسی کشاورزی را با در نظر گرفتن هزینه‌های واقعی تولید، سود متعارف، نرخ تورم و هزینه واردات محصولات مشابه تعیین کند. همچنین طبق اصلاحات قانونی، قیمت‌ها باید حداکثر تا پایان تیرماه تعیین شوند؛ مهلتی که امسال پشت سر گذاشته شده، بدون آنکه نرخ گندم به نتیجه نهایی برسد.
اهمیت این تأخیر زمانی روشن می‌شود که بدانیم زمان کشت را نمی‌توان به تصمیم‌های اداری وابسته کرد. کشاورز باید زمین را آماده کند، نهاده بخرد و درباره سطح زیرکشت تصمیم بگیرد. اگر قیمت تضمینی دیر اعلام شود، بخشی از این تصمیم‌ها پیش از مشخص شدن درآمد احتمالی گرفته خواهد شد و امکان تغییر آنها نیز محدود است.
تکلیف مطالبات باقی‌مانده گندمکاران چه شد؟
بلاتکلیفی قیمت در شرایطی ادامه دارد که پرونده پرداخت مطالبات سال گذشته نیز تا روزهای اخیر باز بوده است. رئیس فراکسیون کشاورزی مجلس در ششم آبان از باقی ماندن حدود ۲۰ هزار میلیارد تومان مطالبات گندمکاران خبر داده بود؛ موضوعی که نگرانی درباره تأمین نقدینگی فصل جدید را افزایش داد.
وزیر جهاد کشاورزی در اظهارات بعدی اعلام کرد بخش عمده مطالبات پرداخت شده و باقی‌مانده پس از انجام فرآیندهای حسابداری و تسویه‌های مربوط به بیمه کشاورزان پرداخت خواهد شد. او پیش‌تر وعده داده بود تسویه تا سه‌شنبه ۱۲ آبان انجام شود، اما اعلام این وعده به معنی تأیید واریز کامل پول به حساب تمام کشاورزان نیست.
برای تولیدکنندگان، زمان پرداخت تقریباً به اندازه خود مبلغ اهمیت دارد. کشاورزی که پول محصول قبلی خود را با تأخیر دریافت می‌کند، ممکن است برای خرید نهاده‌های فصل جدید به منابع مالی دیگری نیاز پیدا کند. در اقتصادی که هزینه تولید به‌سرعت تغییر می‌کند، چنین تأخیری می‌تواند بخشی از سود واقعی کشاورز را از بین ببرد.
قیمت نهایی گندم چه زمانی اعلام می‌شود؟
براساس تازه‌ترین اظهارات وزیر جهاد کشاورزی، انتظار می‌رود نرخ نهایی خرید تضمینی گندم حداکثر در هفته آینده ابلاغ شود. با این حال، نوری قزلجه تاریخ مشخصی برای جلسه نهایی یا ابلاغ مصوبه اعلام نکرده و تحقق این وعده همچنان به توافق اعضای شورای قیمت‌گذاری بستگی دارد.
مسئله اصلی این است که ادامه تأخیر می‌تواند انگیزه تولید را تحت تأثیر قرار دهد. گندم یکی از مهم‌ترین محصولات راهبردی کشور است و کاهش جذابیت اقتصادی کشت آن می‌تواند بر سطح زیرکشت، میزان تولید داخلی و در نهایت نیاز به واردات اثر بگذارد. از این منظر، تعیین قیمت مناسب فقط موضوع درآمد کشاورزان نیست، بلکه با امنیت غذایی کشور نیز ارتباط مستقیم دارد.
اکنون گندمکاران در انتظار دو تصمیم هستند؛ نخست تعیین نرخ خرید محصول سال آینده و دوم تکمیل پرداخت مطالبات گذشته. وزیر جهاد کشاورزی وعده داده بلاتکلیفی قیمت تا هفته آینده پایان پیدا کند، اما تا زمان ابلاغ مصوبه، ارقام ۷۷ و ۸۷ هزار تومان همچنان در حد پیشنهاد باقی می‌مانند.
