طاعون جدید با عطسه و سرفه منتقل می‌شود؟ / راه اصلی انتقال بیماری چیست؟
بازگشت نام طاعون به خبرها یک سؤال مهم را دوباره مطرح کرده است: آیا این بیماری هم مانند کرونا و آنفلوآنزا با عطسه و سرفه از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود؟ پاسخ کوتاه این است که همه انواع طاعون چنین رفتاری ندارند و راه انتقال به شکل بیماری بستگی دارد.
طاعون یک بیماری باکتریایی است که عامل آن Yersinia pestis نام دارد. این باکتری در طبیعت بیشتر میان جوندگان کوچک و کک‌هایی که روی بدن آنها زندگی می‌کنند گردش می‌کند. بنابراین راه کلاسیک انتقال بیماری به انسان نه عطسه و سرفه، بلکه گزش کک آلوده یا تماس مستقیم با حیوان و بافت آلوده است.
این همان مسیری است که معمولاً به طاعون خیارکی منجر می‌شود؛ شایع‌ترین شکل طاعون که با تب ناگهانی و تورم دردناک غدد لنفاوی شناخته می‌شود. طاعون خیارکی به طور معمول از انسان به انسان منتقل نمی‌شود و فرد صرفاً با ایستادن کنار یک بیمار مبتلا به نوع خیارکی، لزوماً در معرض انتقال تنفسی بیماری قرار نمی‌گیرد.
چه زمانی سرفه می‌تواند طاعون را منتقل کند؟
داستان زمانی تغییر می‌کند که باکتری وارد ریه‌ها شود و فرد به طاعون ریوی مبتلا شود. در این حالت بیمار می‌تواند هنگام سرفه ذرات تنفسی حاوی باکتری را در محیط اطراف منتشر کند و فرد دیگری که در فاصله نزدیک قرار دارد با استنشاق این ذرات آلوده شود.
به همین دلیل طاعون ریوی تنها شکل اصلی طاعون است که می‌تواند مستقیماً میان انسان‌ها منتقل شود. این انتقال بیشتر به تماس نزدیک و مستقیم با بیمار نیاز دارد و با تصور رایج از یک ویروس تنفسی که ممکن است به سرعت در محیط‌های مختلف پخش شود یکسان نیست.
علائم نوع ریوی نیز معمولاً شدیدتر و سریع‌تر ظاهر می‌شوند. تب، ضعف شدید، سرفه، درد قفسه سینه، تنگی نفس و در برخی موارد خلط خونی از نشانه‌های مهم آن هستند. بیماری در صورت درمان نشدن می‌تواند به سرعت پیشرفت کند، اما اگر زود تشخیص داده شود، درمان آنتی‌بیوتیکی مؤثر است.
در ماجرایی که اکنون در روسیه خبرساز شده، نگرانی‌ها دقیقاً به دلیل احتمال یک بیماری شدید تنفسی شکل گرفته است. با این حال مقام‌های روسیه تا این لحظه ارتباط قطعی مرگ کارمند مؤسسه ضدطاعون ایرکوتسک با طاعون را تأیید نکرده‌اند و علت رسمی مرگ همچنان ذات‌الریه با منشأ نامشخص عنوان شده است.
بنابراین صرف شنیدن خبر قرنطینه یا استفاده از ماسک به معنای تأیید انتقال طاعون از طریق هوا نیست. این اقدامات در مواجهه با یک عفونت خطرناک مشکوک، بخشی از احتیاط‌های معمول نظام سلامت هستند.
راه اصلی انتقال طاعون چیست؟
در مقیاس جهانی، مهم‌ترین مسیر انتقال طاعون همچنان ارتباط میان جوندگان، کک‌های آلوده و انسان است. تماس بدون محافظت با لاشه یا ترشحات حیوان آلوده نیز می‌تواند بیماری را منتقل کند. انتقال تنفسی اهمیت زیادی دارد، اما عمدتاً زمانی مطرح می‌شود که فرد یا حیوان دچار طاعون ریوی شده باشد.
به همین دلیل داشتن تب یا حتی سرفه به تنهایی نشانه مواجهه با طاعون نیست. سابقه حضور در منطقه‌ای با موارد تأییدشده، تماس با حیوان آلوده یا تماس نزدیک با بیمار مبتلا به طاعون ریوی است که احتمال بیماری را جدی‌تر می‌کند.
پس پاسخ سؤال اصلی دو بخش دارد: بله، طاعون ریوی می‌تواند از طریق ذرات تنفسی ناشی از سرفه منتقل شود؛ اما راه اصلی و تاریخی انتقال طاعون همچنان کک‌های آلوده و حیوانات ناقل هستند.
