پیشنهاد جدید مجلس درباره یارانه ها/ یارانه جدید در راه است؟
نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس با انتقاد از کاهش قدرت خرید خانوارها، خواستار هدفمند شدن حمایتهای معیشتی و استفاده گستردهتر از کالابرگ به جای یارانه نقدی شد.
علی جعفریآذر، نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، با اشاره به فشار تورم بر خانوارهای کمدرآمد گفت ادامه کاهش ارزش پول ملی، قدرت خرید گروههایی را که درآمد ثابت و محدودی دارند، بیش از گذشته تحت تأثیر قرار داده است.
او معتقد است در شرایط فعلی، سیاست حمایتی دولت باید بهگونهای طراحی شود که کمک بیشتری به خانوارهای نیازمند برسد و منابع عمومی به شکل دقیقتری میان دهکهای مختلف توزیع شود.
دو راهکار برای حمایت از خانوارها
جعفریآذر معتقد است دولت در برابر افزایش مستمر قیمتها با دو مسیر اصلی روبهرو است؛ نخست، کنترل تورم و جلوگیری از رشد مداوم قیمت کالاهای مصرفی و دوم، تقویت حمایتهای اجتماعی از خانوارهایی که درآمدشان متناسب با افزایش هزینهها رشد نمیکند.
به گفته او، وقتی خانواری با حداقل حقوق زندگی میکند، افزایش مداوم قیمت کالاهای اساسی میتواند بخش قابل توجهی از درآمد ماهانه آن را از بین ببرد. بنابراین در کنار سیاستهای ضدتورمی، حمایت مستقیم از اقشار آسیبپذیر نیز ضروری است.
کالابرگ به جای یارانه نقدی؟
یکی از پیشنهادهای مطرحشده از سوی این نماینده مجلس، استفاده هدفمندتر از کالابرگ است.
جعفریآذر با اشاره به تجربه دهه ۶۰ گفت در آن دوره، دولت در شرایط جنگی از سازوکارهایی مانند کالابرگ برای تأمین کالاهای مورد نیاز مردم استفاده میکرد و به اعتقاد او، این تجربه میتواند با سازوکارهای جدید و متناسب با شرایط امروز مورد استفاده قرار گیرد.
البته این اظهارات به معنای تصویب طرح جدیدی برای حذف یارانه نقدی نیست؛ بلکه پیشنهادی برای تغییر شیوه حمایت معیشتی است.
هدف؛ رساندن حمایت به خانوارهای نیازمند
جعفریآذر تأکید کرده است که حمایتهای دولتی زمانی میتواند اثرگذاری بیشتری داشته باشد که جامعه هدف بهدرستی شناسایی شود.
او معتقد است به جای پرداخت گسترده یارانه به جمعیت زیادی از کشور، میتوان با تکمیل اطلاعات اقتصادی خانوارها، منابع حمایتی را بیشتر به سمت گروههایی هدایت کرد که درآمد پایینتری دارند و آسیبپذیری آنها در برابر تورم بیشتر است.
از نگاه این نماینده مجلس، اجرای چنین سیاستی نیازمند دسترسی دولت به اطلاعات دقیق اقتصادی خانوارها و اتصال دادههای دستگاههای مختلف است.
چرا اطلاعات اقتصادی خانوارها اهمیت دارد؟
یکی از انتقادهای مطرحشده، ضعف در شناسایی دقیق وضعیت اقتصادی افراد است. جعفریآذر میگوید با وجود اجرای قانون هدفمندی یارانهها از اوایل دهه ۹۰، همچنان در پایگاههای اطلاعاتی کشور خطاهایی وجود دارد.
به گفته او، در نتیجه این نقص اطلاعاتی، ممکن است برخی خانوارهای برخوردار همچنان از حمایتهایی استفاده کنند که باید به گروههای کمدرآمد اختصاص پیدا کند.
بر همین اساس، او بر ضرورت بهروزرسانی پایگاههای اطلاعاتی و اتصال دادههای دستگاههای مختلف تأکید کرده است تا وضعیت درآمدی و اقتصادی خانوارها با دقت بیشتری مشخص شود.
کالابرگ چگونه میتواند به تولید کمک کند؟
این نماینده مجلس معتقد است مزیت کالابرگ تنها به حمایت از مصرفکننده محدود نمیشود و در صورت اجرای صحیح، میتواند به بخش تولید نیز کمک کند.
دلیل این موضوع آن است که کالاهای مشمول طرحهای کالابرگی عمدتاً در گروه کالاهای اساسی و مصرفی قرار دارند. بنابراین اگر تقاضای خانوار برای این کالاها به شکل هدفمند حفظ شود، تولیدکنندگان داخلی نیز میتوانند از ثبات نسبی تقاضا بهرهمند شوند.
البته موفقیت این سیاست به نحوه اجرا، تعیین کالاهای مشمول، تأمین منابع و جلوگیری از ایجاد رانت و فساد بستگی دارد.
سرنوشت یارانه نقدی چه میشود؟
در اظهارات جعفریآذر، جایگزینی کامل یارانه نقدی با کالابرگ به عنوان یک تصمیم قطعی دولت اعلام نشده است. آنچه مطرح شده، پیشنهاد استفاده هدفمندتر از منابع حمایتی و توجه بیشتر به کالابرگ در شرایط تورمی است.
در صورت حرکت دولت به سمت چنین مدلی، مهمترین موضوع نحوه شناسایی مشمولان خواهد بود؛ چراکه بدون اطلاعات دقیق از درآمد و دارایی خانوارها، هدفمند کردن یارانهها و رساندن حمایت به دهکهای پایین با خطا مواجه خواهد شد.
