ایران از شکست ترامپ استقبال کرد؛ اما خطر حمله دوباره آمریکا هنوز از بین نرفته است
شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا با واکنش مثبت برخی مقام‌های ایران روبه‌رو شده است؛ با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند که تغییر توازن قدرت در کنگره لزوماً به معنای پایان تهدیدهای نظامی علیه تهران نیست. الجزیره در گزارشی تازه نوشته است که نتایج انتخابات می‌تواند فشار بر دونالد ترامپ برای پایان دادن به جنگ را افزایش دهد، اما رئیس‌جمهور آمریکا همچنان اختیار اقدام نظامی دارد و احتمال حملات محدود جدید منتفی نشده است.
به گزارش راهبرد فردا، نتایج انتخابات سوم نوامبر ۲۰۲۶ در آمریکا به یکی از موضوعات اصلی اظهارنظر مقام‌های سیاسی ایران تبدیل شده است. در حالی که دموکرات‌ها توانسته‌اند کنترل هر دو مجلس کنگره را به دست بگیرند، مقام‌های تهران این نتیجه را نشانه نارضایتی بخشی از جامعه آمریکا از سیاست‌های جنگی دولت ترامپ ارزیابی کرده‌اند. در مقابل، کارشناسانی که با الجزیره گفت‌وگو کرده‌اند تأکید دارند که شکست انتخاباتی ممکن است هم انگیزه مذاکره را افزایش دهد و هم واکنش‌های پیش‌بینی‌نشده‌ای در کاخ سفید ایجاد کند.
واکنش مقام‌های ایران به شکست ترامپ
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، در واکنش به نتایج انتخابات آمریکا، رأی مردم این کشور را پیامی علیه جنگ توصیف کرد. او بر ارتباط میان هزینه‌های زندگی شهروندان آمریکایی و سیاست‌های نظامی دولت ترامپ تأکید کرد.
غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضائیه، نیز شکست جمهوری‌خواهان را به عملکرد دولت آمریکا در حوزه سیاست خارجی مرتبط دانست و از موضع انتقادی علیه ترامپ سخن گفت.
این واکنش‌ها در شرایطی مطرح شده‌اند که جنگ و تحولات تنگه هرمز به یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر فضای سیاسی و اقتصادی منطقه تبدیل شده است. اختلاف بر سر شرایط پایان درگیری، رفع محدودیت‌ها و آینده مذاکرات همچنان پابرجاست.
آیا پیروزی دموکرات‌ها احتمال جنگ را کاهش می‌دهد؟
پاسخ تحلیلگران به این پرسش یکسان نیست. برخی معتقدند شکست انتخاباتی جمهوری‌خواهان می‌تواند دولت ترامپ را به سمت یافتن راهی برای خروج از جنگ سوق دهد، زیرا ادامه درگیری ممکن است به تشدید فشار اقتصادی و کاهش بیشتر محبوبیت دولت منجر شود.
سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقای اندیشکده چتم‌هاوس، در گفت‌وگو با الجزیره گفته است که شکست جمهوری‌خواهان فشار برای پایان دادن به جنگ را افزایش می‌دهد، اما احتمال حملات تازه را از بین نمی‌برد.
بر اساس این تحلیل، ترامپ ممکن است به یک دستاورد دیپلماتیک نیاز داشته باشد، اما هم‌زمان نگران باشد که عقب‌نشینی آشکار از مواضع پیشین، نشانه ضعف تلقی شود.
به همین دلیل، افزایش فشار برای مذاکره لزوماً به معنای کاهش فوری تمام تهدیدهای نظامی نیست.
چرا نتیجه انتخابات ممکن است موضع تهران را سخت‌تر کند؟
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران، معتقد است برداشت مقام‌های ایران از شکست انتخاباتی ترامپ می‌تواند بر رفتار مذاکراتی تهران نیز اثر بگذارد.
به ارزیابی او، اگر تصمیم‌گیرندگان ایرانی نتیجه انتخابات را نشانه موفقیت سیاست مقاومت در برابر فشار آمریکا بدانند، احتمال دارد در موضوعاتی مانند شرایط بازگشایی تنگه هرمز و امتیازدهی در مذاکرات مواضع سخت‌گیرانه‌تری اتخاذ کنند.
از این منظر، نتیجه انتخابات آمریکا می‌تواند به‌طور هم‌زمان دو اثر متفاوت داشته باشد: افزایش فشار داخلی بر دولت ترامپ برای پایان جنگ و کاهش تمایل طرف ایرانی به ارائه امتیازهای جدید.
این وضعیت ممکن است مذاکرات را دشوارتر کند، زیرا هر طرف تصور می‌کند موقعیت سیاسی بهتری برای مطالبه شروط خود به دست آورده است.
تنگه هرمز در مرکز اختلاف ایران و آمریکا
در گزارش الجزیره، تنگه هرمز یکی از اصلی‌ترین محورهای اختلاف تهران و واشنگتن معرفی شده است. محدودیت‌های کشتیرانی، محاصره دریایی و فشارهای اقتصادی آمریکا همچنان بر تجارت و جریان انرژی منطقه تأثیر می‌گذارند.
کارشناسان معتقدند توافق محدود درباره عبور و مرور دریایی و کاهش برخی فشارهای اقتصادی ممکن است در کوتاه‌مدت دست‌یافتنی‌تر از یک توافق جامع باشد.
با این حال، رسیدن به چنین توافقی نیز به تعیین ترتیب اقدامات، تضمین اجرای تعهدات و نحوه کاهش فشارهای دو طرف وابسته خواهد بود.
آیا ترامپ پیش از آغاز به کار کنگره جدید حمله می‌کند؟
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده این است که ترامپ همچنان پیش از آغاز فعالیت کنگره جدید از اختیارات گسترده ریاست‌جمهوری برخوردار است. باربارا اسلاوین، پژوهشگر مؤسسه استیمسون، به الجزیره گفته که نسبت به احتمال استفاده ترامپ از دوره باقی‌مانده برای اقدام نظامی تازه نگران است.
او در عین حال ارزیابی کرده که شدت شکست جمهوری‌خواهان، احتمال ورود به یک جنگ تمام‌عیار تازه را کاهش داده است. این ارزیابی یک تحلیل کارشناسی است و به معنای وجود تصمیم قطعی در کاخ سفید برای حمله یا خودداری از حمله نیست.
در واقع، تا زمانی که تصمیم رسمی درباره عملیات نظامی جدید اعلام نشود، نمی‌توان درباره وقوع حمله با قطعیت سخن گفت.
شکست ترامپ چه معنایی برای مذاکرات دارد؟
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای می‌تواند قدرت چانه‌زنی دموکرات‌ها در کنگره را افزایش دهد، اما دولت آمریکا همچنان بازیگر اصلی در مذاکرات مستقیم و تصمیم‌های نظامی باقی می‌ماند.
از سوی دیگر، تهران نیز باید درباره میزان انعطاف در مذاکرات، شرایط امنیتی و اولویت‌های اقتصادی تصمیم‌گیری کند. این تصمیم‌ها علاوه بر نتایج انتخابات آمریکا، تحت تأثیر تحولات میدانی و وضعیت منطقه خواهند بود.
در مجموع، گزارش الجزیره تصویری دوگانه از شرایط پس از انتخابات آمریکا ارائه می‌کند: از یک سو شکست جمهوری‌خواهان می‌تواند انگیزه یافتن راه‌حل سیاسی را تقویت کند و از سوی دیگر، اختلاف‌های حل‌نشده و اختیارات نظامی ترامپ همچنان مانع از آن است که خطر تشدید دوباره درگیری را پایان‌یافته بدانیم.
