مالیات بر معاملات ارزهای دیجیتال / کدام معاملات مشمول مالیات می‌شوند؟
با افزایش توجه به بازار رمزارزها، موضوع مالیات بر خریدوفروش دارایی‌های دیجیتال به یکی از دغدغه‌های فعالان این حوزه تبدیل شده است. سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور با تشریح مقررات مالیاتی رمزارزها اعلام کرد که فعالیت اقتصادی در این بازار می‌تواند مشمول مالیات باشد؛ اما مالیات بر درآمد، مالیات بر ارزش افزوده خدمات و مالیات بر عایدی سرمایه، احکام و شرایط متفاوتی دارند.
مهدی موحدی بک‌نظر، سخنگوی سازمان امور مالیاتی کشور، با اشاره به قوانین موجود تأکید کرد که نمی‌توان تمام گردش مالی یا ارزش معاملات رمزارزی را به‌عنوان درآمد مشمول مالیات در نظر گرفت. همچنین تصویب قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی به معنای آغاز فوری دریافت مالیات بر عایدی سرمایه از تمام معاملات رمزارزی نیست.
بیشتر بخوانید:
خبر مهم مالیاتی برای اصناف / تخفیف خسارت جنگ و تقسیط مالیات تا ۹ ماه؛ چه کسانی مشمول می‌شوند؟
آیا خریدوفروش رمزارز در ایران مشمول مالیات است؟
بر اساس توضیحات سخنگوی سازمان امور مالیاتی، فعالیت اقتصادی در حوزه رمزارزها از شمول قوانین مالیاتی کشور خارج نیست. با این حال، نوع فعالیت و ماهیت درآمد تعیین می‌کند که چه مقرراتی درباره آن اعمال شود.
در این زمینه سه عنوان مالیاتی اهمیت دارد:
-
مالیات بر درآمد: درآمد حاصل از فعالیت‌های اقتصادی مرتبط با رمزارزها، با رعایت مقررات قانونی، می‌تواند مشمول مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی یا حقوقی شود.
-
مالیات بر ارزش افزوده: برخی خدمات ارائه‌شده در بازار رمزارز، از جمله خدمات معاملاتی و کارمزد سکوها، ممکن است مشمول این مالیات باشند.
-
مالیات بر عایدی سرمایه: این مالیات تابع قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی و شرایط اجرایی تعیین‌شده در آن است.
بنابراین، صرف خرید رمزارز یا انجام یک تراکنش به معنای تعلق قطعی مالیات نیست و برای تعیین تکلیف مالیاتی باید نوع معامله و مقررات مربوط بررسی شود.
مالیات بر درآمد فعالان بازار رمزارز چگونه محاسبه می‌شود؟
طبق مواد ۹۳ و ۹۴ قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد حاصل از فعالیت‌های شغلی اشخاص حقیقی، در صورت احراز شرایط قانونی، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل خواهد بود. همچنین شرکت‌های فعال در این حوزه، از جمله شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات مبادله رمزارز، اصولاً تابع مقررات مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی موضوع ماده ۱۰۵ این قانون هستند.
نکته مهم این است که مالیات بر درآمد با مالیات بر کل گردش مالی تفاوت دارد. برای مثال، اگر یک سکوی مبادله رمزارز در مجموع هزار میلیارد تومان تراکنش ثبت کند، این رقم به‌تنهایی نشان‌دهنده درآمد مشمول مالیات آن شرکت نیست.
در چنین شرایطی، درآمد حاصل از کارمزدها، معاملات متعلق به خود شرکت و هزینه‌های قابل قبول مالیاتی باید مطابق مقررات بررسی شوند.
فعالیت استخراج رمزارز نیز در صورت تحقق درآمد و با رعایت ضوابط قانونی می‌تواند مشمول مالیات باشد. استفاده از معافیت‌ها و مشوق‌های احتمالی نیز به احراز شرایط تعیین‌شده در قانون بستگی دارد.
قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی چه می‌گوید؟
یکی از موضوعات مهم در زمینه مالیات رمزارزها، قانون مالیات بر سوداگری و سفته‌بازی است که در سال ۱۴۰۴ به تصویب رسید.
بر اساس توضیحات سخنگوی سازمان امور مالیاتی، اجرای مالیات بر عایدی سرمایه به فراهم‌شدن زیرساخت‌های اجرایی پیش‌بینی‌شده در قانون وابسته است. از این رو، تصویب قانون را نباید به معنای آغاز فوری دریافت مالیات از تمام معاملات رمزارزی دانست.
در ماده ۴۶ قانون مالیات‌های مستقیم، انواع رمزدارایی، رمزپول و رمزارز، به‌استثنای رمزریال جمهوری اسلامی ایران، در فهرست دارایی‌های مشمول مقررات مالیات بر عایدی سرمایه قرار گرفته‌اند.
با این حال، نحوه انجام معامله و طرفین آن نیز در تعیین وضعیت مالیاتی اهمیت دارد.
کدام معاملات رمزارزی مشمول مالیات بر عایدی سرمایه می‌شوند؟
بر اساس توضیحات ارائه‌شده درباره قانون، فروش رمزارز از سوی اشخاص غیرتجاری به اشخاص تجاری مجاز، در چارچوب شرایط مقرر در قانون، از مالیات بر عایدی سرمایه معاف است.
در مقابل، فروش این دارایی‌ها به سایر اشخاص ممکن است تحت شرایط قانونی مشمول احکام مالیات بر درآمد اتفاقی قرار گیرد. بنابراین، نمی‌توان تمام معاملات رمزارزی را بدون توجه به طرف معامله و شرایط قانونی، مشمول یک نوع مالیات دانست.
برای تشخیص وضعیت هر معامله باید مقررات مربوط به مالیات بر عایدی سرمایه، معافیت‌های قانونی و احکام مرتبط با درآمد اتفاقی به‌صورت جداگانه بررسی شوند.
آیا کارمزد صرافی‌های رمزارزی مشمول مالیات بر ارزش افزوده است؟
مالیات بر ارزش افزوده نیز یکی دیگر از موضوعات مهم برای فعالان بازار رمزارز است. بر اساس ماده ۲ قانون مالیات بر ارزش افزوده مصوب سال ۱۴۰۰، عرضه کالا و ارائه خدمات اصولاً تابع مقررات این قانون است، مگر آنکه معافیت قانونی برای آن در نظر گرفته شده باشد.
بر همین اساس، خدماتی مانند فراهم‌کردن بستر معاملات، واسطه‌گری و دریافت کارمزد توسط سکوهای مبادله رمزارز، در صورت احراز شرایط قانونی، می‌توانند مشمول مالیات بر ارزش افزوده باشند.
با این حال، مالیات بر کارمزد خدمات با مالیات بر کل مبلغ معامله تفاوت دارد. برای نمونه، اگر فردی ۱۰۰ میلیون تومان رمزارز خریداری کند و سکوی معاملاتی مبلغی را به‌عنوان کارمزد دریافت کند، نمی‌توان بدون بررسی مبنای قانونی، کل مبلغ ۱۰۰ میلیون تومان را مأخذ مالیات بر ارزش افزوده خدمات آن سکو در نظر گرفت.
جمع‌بندی؛ آیا هر معامله رمزارزی مالیات دارد؟
بر اساس توضیحات سخنگوی سازمان امور مالیاتی، فعالیت اقتصادی در بازار رمزارزها می‌تواند مشمول مالیات باشد؛ اما نوع مالیات به ماهیت فعالیت، درآمد حاصل از آن، طرفین معامله و مقررات اجرایی بستگی دارد.
در نتیجه، مالیات بر درآمد فعالان این حوزه، مالیات بر ارزش افزوده خدمات و مالیات بر عایدی سرمایه سه موضوع متفاوت هستند و نباید آن‌ها را با یکدیگر اشتباه گرفت. همچنین برای تعیین زمان دقیق اجرای مالیات بر عایدی سرمایه رمزارزی، باید آخرین اطلاعیه‌ها و مقررات رسمی مربوط به زیرساخت اجرایی قانون بررسی شود.
