دموکرات‌ها هر دو مجلس آمریکا را از جمهوری‌خواهان گرفتند / شکست سنگین ترامپ؛ واشنگتن در آستانه تغییر بزرگ
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۱۳ آبان ۱۴۰۵ از پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره حکایت دارد. جمهوری‌خواهان پس از دو سال کنترل همزمان کاخ سفید و کنگره، اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را از دست داده‌اند؛ تحولی که می‌تواند اختیارات سیاسی دونالد ترامپ را در دو سال باقی‌مانده ریاست‌جمهوری او با محدودیت‌های تازه‌ای روبه‌رو کند.
به گزارش راهبرد فردا، انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ به یکی از مهم‌ترین نقاط عطف سیاسی دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ تبدیل شد. دموکرات‌ها نه‌تنها موفق شدند اکثریت مجلس نمایندگان و سنا را از جمهوری‌خواهان بگیرند، بلکه در چند ایالت که سال‌ها از پایگاه‌های انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه محسوب می‌شدند نیز به پیروزی رسیدند. نتیجه این انتخابات، دوره کنترل همزمان جمهوری‌خواهان بر قوه مجریه و کنگره را پایان می‌دهد و زمینه شکل‌گیری یک ساختار تقسیم قدرت در واشنگتن را فراهم می‌کند.
اهمیت این پیروزی تنها در تغییر کرسی‌های کنگره نیست. رأی‌گیری در شرایطی برگزار شد که جنگ ایران، افزایش قیمت انرژی، فشار هزینه‌های زندگی و نارضایتی از سیاست‌های اقتصادی دولت به موضوعات اصلی رقابت تبدیل شده بودند. اکنون دموکرات‌ها با قدرت بیشتری به واشنگتن بازمی‌گردند و ترامپ باید بخش مهمی از دو سال پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود را در برابر کنگره‌ای با اکثریت مخالف سپری کند.
نتیجه انتخابات آمریکا؛ دموکرات‌ها چگونه هر دو مجلس را گرفتند؟
در انتخابات امسال، تمامی ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و ۳۵ کرسی سنا به رأی گذاشته شد. دموکرات‌ها با کسب کرسی‌های لازم، حدنصاب اکثریت در هر دو مجلس را به دست آورده‌اند؛ هرچند شمارش و تأیید نهایی آرای تمام حوزه‌ها هنوز ادامه دارد.
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های انتخابات، گسترش پیروزی دموکرات‌ها به ایالت‌هایی بود که معمولاً به جمهوری‌خواهان رأی می‌دهند. در تگزاس، جیمز تالاریکو توانست یک کرسی سنا را برای دموکرات‌ها به دست آورد. در کانزاس نیز آدام همیلتون به نخستین دموکراتی تبدیل شد که پس از نزدیک به یک قرن به نمایندگی این ایالت در سنا انتخاب می‌شود.
در کارولینای جنوبی، که ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ با اختلاف نزدیک به ۱۸ واحد درصد در آن پیروز شده بود، نامزد دموکرات توانست رقیب جمهوری‌خواه مورد حمایت رئیس‌جمهور را شکست دهد. پیروزی در چنین ایالت‌هایی نشان می‌دهد جابه‌جایی آرا فراتر از حوزه‌های رقابتی سنتی بوده است.
این نتایج برای جمهوری‌خواهان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا ترامپ در هفته‌های پایانی مبارزات انتخاباتی شخصاً برای شماری از نامزدهای حزب تبلیغ کرد و تلاش داشت انتخابات میان‌دوره‌ای را به آزمونی برای تأیید عملکرد دولت خود تبدیل کند.
چرا جمهوری‌خواهان در انتخابات آمریکا شکست خوردند؟
بررسی نظرسنجی رأی‌دهندگان پس از خروج از حوزه‌های انتخابیه نشان می‌دهد هزینه زندگی و نارضایتی از مسیر سیاسی و اقتصادی کشور نقش مهمی در رفتار انتخاباتی شهروندان داشته است.
براساس داده‌های جمع‌آوری‌شده از رأی‌دهندگان، حدود سه‌چهارم شرکت‌کنندگان اعلام کرده‌اند از مسیر حرکت آمریکا ناراضی یا عصبانی هستند. همچنین نزدیک به ۷۰ درصد پاسخ‌دهندگان خواهان آن بوده‌اند که کنگره نظارت و محدودیت بیشتری بر قدرت رئیس‌جمهور اعمال کند.
| شاخص | نتیجه نظرسنجی رأی‌دهندگان |
|---|---|
| ناراضی یا عصبانی از مسیر کشور | حدود ۷۵ درصد |
| خواهان نظارت بیشتر کنگره بر رئیس‌جمهور | حدود ۷۰ درصد |
| کسانی که انتخابات را فرصتی برای مخالفت با ترامپ می‌دانستند | حدود ۵۰ درصد |
این ارقام مربوط به نظرسنجی رأی‌دهندگان است و نباید به‌عنوان درصد آرای کسب‌شده توسط احزاب تفسیر شود.
یکی از عوامل مهم نارضایتی، پیامدهای اقتصادی جنگ ایران بود. افزایش هزینه انرژی و نگرانی درباره تورم، موضوع سیاست خارجی را مستقیماً به زندگی روزمره رأی‌دهندگان پیوند داد. در عین حال، سیاست‌های تعرفه‌ای، موضوع مهاجرت و ارزیابی عمومی عملکرد دولت نیز بر نتیجه انتخابات تأثیر گذاشتند.
بنابراین هرچند جنگ ایران یکی از محورهای اصلی انتخابات بود، نمی‌توان تمام شکست جمهوری‌خواهان را صرفاً به این موضوع نسبت داد.
چهار تغییر مهمی که در واشنگتن اتفاق می‌افتد
پیروزی دموکرات‌ها می‌تواند موازنه قدرت در پایتخت آمریکا را در چهار حوزه مهم تغییر دهد.
نخست، قدرت قانون‌گذاری دولت محدودتر می‌شود. ترامپ برای تصویب بسیاری از برنامه‌های تازه خود باید با کنگره‌ای مذاکره کند که اکثریت آن در اختیار حزب مخالف است. موضوعاتی مانند مالیات، بودجه، تعرفه‌ها و هزینه‌های عمومی ممکن است به میدان تازه اختلاف دو حزب تبدیل شوند.
دوم، نظارت بر دولت افزایش پیدا می‌کند. دموکرات‌ها با در اختیار گرفتن ریاست کمیته‌های مهم کنگره می‌توانند درباره تصمیمات کاخ سفید، هزینه‌های جنگ ایران و عملکرد مقام‌های دولتی تحقیقات گسترده‌تری انجام دهند.
سوم، انتصاب‌های مهم با مانع بیشتری روبه‌رو می‌شوند. مجلس سنا در تأیید بسیاری از مقام‌های ارشد دولت و قضات فدرال نقش تعیین‌کننده دارد. کنترل این مجلس به دموکرات‌ها امکان می‌دهد درباره نامزدهای پیشنهادی ترامپ سخت‌گیری بیشتری اعمال کنند.
چهارم، بودجه و سیاست خارجی به موضوع چانه‌زنی تبدیل می‌شوند. کنگره اختیار مهمی در تخصیص اعتبارات دارد و ممکن است تصویب بودجه‌های تازه، از جمله منابع مرتبط با عملیات نظامی، با اختلافات بیشتری روبه‌رو شود.
با این حال، ترامپ همچنان حق وتوی قوانین و اختیارات گسترده اجرایی را در اختیار خواهد داشت. به همین دلیل، پیروزی دموکرات‌ها به معنای انتقال قدرت ریاست‌جمهوری یا امکان تغییر فوری همه سیاست‌های دولت نیست.
آیا پیروزی دموکرات‌ها به پایان جنگ ایران منجر می‌شود؟
برای ایران، یکی از مهم‌ترین پیامدهای انتخابات، افزایش قدرت مخالفان دولت ترامپ در بررسی سیاست‌های نظامی و خارجی آمریکاست. جنگ ایران اکنون نه‌تنها به مسئله‌ای امنیتی، بلکه به موضوعی مهم در رقابت سیاسی داخلی ایالات متحده تبدیل شده است.
دموکرات‌ها می‌توانند با برگزاری جلسات نظارتی، بررسی هزینه‌های جنگ و تلاش برای تصویب محدودیت‌های قانونی، فشار بیشتری بر دولت وارد کنند. با این حال، پایان عملیات نظامی همچنان به تصمیمات کاخ سفید، شرایط جنگ و مذاکرات میان طرف‌های درگیر وابسته است.
نکته مهم دیگر، زمان اجرای تغییرات است. کنگره جدید از سوم ژانویه ۲۰۲۷ آغاز به کار خواهد کرد؛ بنابراین نتیجه انتخابات نوامبر به معنای اعمال فوری قدرت اکثریت جدید در تمامی تصمیمات دولت نیست.
از سوی دیگر، اگر اختلاف میان دولت و کنگره به بن‌بست سیاسی منجر شود، ممکن است روند تصمیم‌گیری آمریکا پیچیده‌تر شود. در چنین شرایطی، کاهش قدرت سیاسی ترامپ لزوماً به معنای کاهش فوری تنش در خاورمیانه نخواهد بود.
ترامپ پس از شکست انتخاباتی چه گفت؟
ترامپ در واکنش به نتایج انتخابات، پیروزی دموکرات‌ها را پذیرفت، اما هشدار داد که در برابر قوانینی که با آنها مخالف باشد از حق وتو استفاده خواهد کرد. او همچنین در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز پذیرفت که جنگ ایران در شکست جمهوری‌خواهان نقش داشته، هرچند همچنان از تصمیم خود برای آغاز جنگ دفاع کرده است.
این موضع نشان می‌دهد رئیس‌جمهور آمریکا فعلاً میان پذیرش نتیجه انتخابات و دفاع از سیاست‌های پیشین خود تفاوت قائل می‌شود.
در مقابل، رهبران دموکرات پیروزی خود را نشانه تمایل رأی‌دهندگان به تغییر و افزایش پاسخ‌گویی دولت توصیف کرده‌اند. اکنون مسئله اصلی برای این حزب آن است که آیا می‌تواند نارضایتی انتخاباتی از ترامپ را به برنامه‌ای مشخص برای اداره کنگره و پاسخ به مشکلات اقتصادی تبدیل کند یا خیر.
آیا شکست جمهوری‌خواهان معادله انتخابات ۲۰۲۸ را تغییر می‌دهد؟
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، رقابت سیاسی آمریکا برای دو سال آینده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. دونالد ترامپ براساس محدودیت قانون اساسی امکان انتخاب شدن برای سومین دوره ریاست‌جمهوری را ندارد و انتخابات ۲۰۲۸ صحنه رقابت بر سر جانشینی او خواهد بود.
از یک طرف، شکست جمهوری‌خواهان ممکن است بحث درباره آینده رهبری حزب و ادامه مسیر سیاسی ترامپ را پررنگ‌تر کند. از طرف دیگر، دموکرات‌ها نیز با اختلافات داخلی خود بر سر سیاست‌های اقتصادی، مهاجرت و سیاست خارجی روبه‌رو هستند.
بنابراین تصاحب کنگره به معنای تضمین موفقیت دموکرات‌ها در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده نیست. عملکرد آنها در دو سال پیش رو و نحوه تعامل با کاخ سفید در ارزیابی رأی‌دهندگان تأثیر خواهد داشت.
جمع‌بندی؛ انتخابات آمریکا یک دوره تازه از تقسیم قدرت را آغاز کرد
پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس کنگره آمریکا، یکی از مهم‌ترین تغییرات سیاسی دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ محسوب می‌شود. این نتیجه نه‌تنها اکثریت جمهوری‌خواهان را از بین برده، بلکه امکان نظارت گسترده‌تر بر دولت و محدود کردن بخشی از برنامه‌های قانون‌گذاری آن را فراهم کرده است.
با این حال، قدرت اجرایی ترامپ همچنان پابرجاست و تغییر ترکیب کنگره به معنای توقف فوری جنگ ایران، لغو تحریم‌ها یا تغییر قطعی سیاست خارجی آمریکا نیست.
پیام اصلی انتخابات این است که ترامپ دیگر مانند دو سال گذشته از همراهی اکثریت کنگره برخوردار نخواهد بود. از ژانویه آینده، بخش مهمی از سیاست آمریکا نه فقط در کاخ سفید، بلکه در تقابل و مذاکره میان رئیس‌جمهور جمهوری‌خواه و کنگره دموکرات تعیین می‌شود.
