طاعون جدید به ایران نزدیک شده؟ / کدام کشورها درگیر بیماری شده‌اند؟
انتشار خبر مرگ یک کارمند مؤسسه ضدطاعون در سیبری باعث شده نام این بیماری دوباره به جست‌وجوهای روزانه برگردد و برای مخاطبان ایرانی یک سؤال طبیعی شکل بگیرد: آیا طاعون در حال نزدیک شدن به ایران است؟
بر اساس اطلاعات رسمی موجود، تا این لحظه موردی مرتبط با ماجرای اخیر روسیه در ایران گزارش نشده و شواهدی از حرکت یک موج طاعون به سمت ایران وجود ندارد. حتی درباره خود حادثه روسیه نیز هنوز ابتلا به طاعون به صورت قطعی تأیید نشده است.
ماجرا از ایرکوتسک در سیبری آغاز شد؛ جایی که یک کارمند جوان مؤسسه ضدطاعون پس از ابتلا به ذات‌الریه شدید جان باخت. به دنبال آن افراد نزدیک به او تحت مراقبت پزشکی قرار گرفتند، اما مقام‌های روس گفته‌اند آزمایش‌های اولیه ارتباط مشخصی میان بیماری او و عوامل بیماری‌زایی که در آزمایشگاه با آنها کار می‌کرد پیدا نکرده‌اند و مورد تازه تأییدشده‌ای نیز گزارش نشده است.
بنابراین فعلاً باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت: خبر مشکوک روسیه و کشورهایی که واقعاً طاعون انسانی در آنها سابقه فعال دارد.
طاعون امروز در کدام کشورها دیده می‌شود؟
طاعون برخلاف تصور عمومی از جهان حذف نشده است. باکتری عامل بیماری هنوز در جمعیت جوندگان وحشی بعضی مناطق زندگی می‌کند و هر سال موارد محدودی از ابتلای انسانی در جهان ثبت می‌شود.
آخرین جمع‌بندی سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد در فاصله سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ شش کشور موارد تأییدشده انسانی طاعون را گزارش کرده‌اند: جمهوری دموکراتیک کنگو، ماداگاسکار، کنیا، اوگاندا، چین و مغولستان.
بیشترین بار بیماری مربوط به کنگو و ماداگاسکار بوده است؛ دو کشوری که طاعون در برخی مناطق آنها بومی محسوب می‌شود. در ماداگاسکار حتی فصل مشخصی برای افزایش موارد وجود دارد و بیماری معمولاً میان سپتامبر تا آوریل بیشتر دیده می‌شود.
چین و مغولستان نیز هر از گاهی تعداد اندکی مورد انسانی گزارش می‌کنند. وجود جوندگان وحشی حامل باکتری در بخش‌هایی از آسیای مرکزی و شرق آسیا باعث شده شبکه‌های پایش طاعون همچنان در این مناطق فعال باشند.
این موضوع اما به معنای حرکت بیماری از این کشورها به سمت ایران نیست. وجود یک «کانون طبیعی» با وجود یک «همه‌گیری در حال گسترش» تفاوت اساسی دارد.
آیا روسیه حالا به فهرست کشورهای درگیر اضافه شده است؟
هنوز نه به شکل قطعی.
روسیه کانون‌های طبیعی طاعون در برخی مناطق سیبری دارد و به همین علت مؤسسات تخصصی ضدطاعون در این کشور فعالیت می‌کنند. اما حادثه اخیر ایرکوتسک هنوز به عنوان یک مورد تأییدشده طاعون اعلام نشده است.
این تفاوت برای ارزیابی خطر ایران بسیار مهم است. در حال حاضر نه زنجیره انتقال انسانی گسترده‌ای در روسیه گزارش شده، نه مواردی در مسیر جغرافیایی نزدیک به ایران ثبت شده و نه مقام‌های بهداشتی از ورود بیماری به ایران خبر داده‌اند.
طاعون البته بیماری‌ای است که سامانه‌های مراقبت بهداشتی باید آن را جدی بگیرند؛ به‌ویژه نوع ریوی که قابلیت انتقال مستقیم در تماس نزدیک را دارد. اما بر اساس داده‌های فعلی، دلیلی برای توصیف وضعیت به عنوان «نزدیک شدن طاعون به مرزهای ایران» وجود ندارد.
خبر اصلی امروز این است که طاعون هنوز در جهان وجود دارد، اما خبر روسیه هنوز یک همه‌گیری تأییدشده نیست و ایران نیز در میان کشورهای دارای مورد مرتبط با رخداد اخیر قرار ندارد
