پزشکیان و ترامپ در نیویورک دیدار میکنند؟ / آنچه تاکنون میدانیم
حضور همزمان مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ در نیویورک برای نشست مجمع عمومی سازمان ملل، بار دیگر گمانهزنیها درباره احتمال یک دیدار در بالاترین سطح میان ایران و آمریکا را افزایش داده است. با این حال، تا شامگاه شنبه ۲۸ شهریور، هیچ دیدار رسمی میان روسای جمهور ایران و آمریکا اعلام نشده است و برنامههای منتشرشده فعلاً چنین ملاقاتی را تأیید نمیکنند.
آنچه قطعی است این است که دولت آمریکا اجازه حضور هیأت اصلی ایران در نشست مجمع عمومی سازمان ملل را صادر کرده و پزشکیان و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، امکان سفر به نیویورک را خواهند داشت. وزارت خارجه آمریکا گفته است این تصمیم در چارچوب تعهدات واشنگتن بهعنوان میزبان مقر سازمان ملل اتخاذ شده است.
پزشکیان چه زمانی به نیویورک میرود؟
هفته سطح بالای هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل از سهشنبه ۲۲ سپتامبر آغاز میشود؛ نشستی که تقریباً تمام رهبران مهم جهان را طی چند روز در نیویورک گرد هم میآورد. طبق برنامه منتشرشده، پزشکیان قرار است روز چهارشنبه در مجمع عمومی سخنرانی کند.
ترامپ نیز برای حضور در برنامههای مجمع عمومی در نیویورک خواهد بود. آمریکا طبق سنت یکی از نخستین کشورهایی است که در روز آغاز مناظره عمومی سخنرانی میکند. بنابراین دستکم از نظر زمانی، حضور دو رئیسجمهور در یک شهر و در چارچوب یک رویداد دیپلماتیک بزرگ قطعی است.
اما حضور همزمان در نیویورک بهخودیخود به معنای برنامهریزی برای ملاقات نیست.
آیا دیدار ترامپ و پزشکیان تأیید شده است؟
خیر.
تا این لحظه نه کاخ سفید و نه منابع معتبر خبری، ملاقات دوجانبه ترامپ و پزشکیان را در برنامه رسمی اعلام نکردهاند.
در مقابل، برخی دیگر از ملاقاتهای ترامپ در حاشیه مجمع عمومی از قبل رسانهای شدهاند. از جمله قرار است او با رهبران شورای همکاری خلیج فارس درباره ایران گفتوگو کند و دیدارهایی با شماری دیگر از رهبران خارجی نیز برای سفر نیویورک برنامهریزی شده است.
این نکته مهم است: اگرچه فضای نیویورک میتواند فرصت تماسهای دیپلماتیک برنامهریزیشده یا لحظهای را فراهم کند، در حال حاضر سندی برای تأیید دیدار مستقیم پزشکیان و ترامپ وجود ندارد.
پس چرا احتمال دیدار دوباره مطرح شده است؟
چند تحول باعث شده توجهها به نیویورک جلب شود.
نخست اینکه با وجود ادامه تنش و درگیری میان دو کشور، کانالهای گفتوگو بهطور کامل بسته نشدهاند. رویترز گزارش داده که واشنگتن و تهران در ماههای اخیر مذاکرات مقطعی برای پایان دادن به درگیری داشتهاند.
از سوی دیگر، ترامپ در روزهای اخیر گفته امیدوار است آمریکا و ایران به سمت پایان جنگ حرکت کنند. همزمان، او قرار است در نیویورک با رهبران کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس درباره مسئله ایران گفتوگو کند.
چین نیز تنها چند روز پیش از نشست سازمان ملل از تهران و واشنگتن خواسته بود به گفتوگوهای جدی بازگردند. عباس عراقچی نیز در دیدار با وزیر خارجه چین بر باز بودن مسیرهای دیپلماتیک در صورت تأمین حقوق ایران تأکید کرده بود.
مجموع این تحولات باعث شده سفر نیویورک از یک حضور تشریفاتی در مجمع عمومی فراتر برود و هرگونه تماس احتمالی میان مقامات دو کشور زیر ذرهبین قرار بگیرد.
دیدار رسمی یا تماس کوتاه در حاشیه نشست؟
یک سناریوی متفاوت نیز وجود دارد: ممکن است به جای جلسه رسمی و از پیش اعلامشده، تماس کوتاه یا اصطلاحاً pull-aside در حاشیه یکی از برنامههای سازمان ملل رخ دهد.
چنین ملاقاتهای کوتاهی در هفته مجمع عمومی غیرمعمول نیست؛ صدها دیدار دوجانبه و تماس غیررسمی میان مقامها در فاصله چند روز برگزار میشود. برای نمونه، دیدار اعلامشده ترامپ با دلسی رودریگز، رئیسجمهور موقت ونزوئلا، نیز قرار است در حاشیه یک برنامه مرتبط با مجمع عمومی صورت گیرد.
با این حال، هیچ گزارش معتبری تاکنون از برنامهریزی چنین تماسی میان ترامپ و پزشکیان منتشر نشده است.
نیویورک؛ هفتهای مهم برای روابط ایران و آمریکا
حتی اگر دیدار مستقیم پزشکیان و ترامپ انجام نشود، پرونده ایران یکی از موضوعات مهم جلسات دیپلماتیک نیویورک خواهد بود.
ترامپ قرار است با رهبران شش کشور شورای همکاری خلیج فارس درباره جنگ و آینده روابط منطقهای گفتوگو کند؛ در طرف دیگر نیز رئیسجمهور و وزیر امور خارجه ایران فرصت خواهند داشت در حاشیه مجمع عمومی با مقامهای کشورهای مختلف مذاکره کنند.
بنابراین سؤال اصلی طی روزهای آینده فقط این نیست که «پزشکیان و ترامپ دیدار میکنند یا نه؟»؛ بلکه باید دید آیا حضور همزمان دو طرف در نیویورک میتواند به شکلگیری یک مسیر جدید دیپلماتیک منجر شود یا مذاکرات همچنان از طریق واسطهها و مقامهای پایینتر ادامه خواهد یافت.
