حقوق کارگران دوباره زیاد می‌شود؟ / ماجرای افزایش ۳ میلیون تومانی چیست؟
بحث افزایش دوباره حقوق کارگران در نیمه دوم سال جدی‌تر شده است و حالا عدد ۳ میلیون تومان بیش از هر رقم دیگری در خبرهای مربوط به ترمیم مزد دیده می‌شود؛ عددی که باعث شده بسیاری از کارگران تصور کنند افزایش جدید حقوق از مهر قطعی شده است.
اما واقعیت این است که تا امروز افزایش ۳ میلیون تومانی حقوق کارگران تصویب نشده و این رقم فعلاً در حد یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده در مذاکرات مربوط به ترمیم مزد است.
قرار است شورای عالی کار بار دیگر تشکیل جلسه دهد و موضوع افزایش دستمزد در نیمه دوم سال را بررسی کند.
ماجرای افزایش ۳ میلیون تومانی چیست؟
در مذاکرات اخیر درباره ترمیم مزد، پیشنهادی مطرح شده که براساس آن حدود ۳ میلیون تومان به دریافتی کارگران اضافه شود.
این پیشنهاد هنوز به مصوبه نهایی شورای عالی کار تبدیل نشده و نمایندگان کارگری نیز درباره نحوه اجرای آن اختلاف نظر دارند.
یکی از مهم‌ترین بحث‌ها این است که اگر قرار است دستمزد افزایش پیدا کند، این افزایش باید به پایه حقوق اضافه شود یا از طریق افزایش مزایا و پرداخت‌های جانبی انجام شود.
این تفاوت برای کارگران بسیار مهم است؛ زیرا افزایش پایه مزد می‌تواند روی محاسباتی مانند اضافه‌کاری، سنوات، عیدی و برخی مزایای وابسته به مزد اثر بیشتری داشته باشد.
حقوق کارگران الان چقدر است؟
براساس مصوبه مزد سال ۱۴۰۵، حداقل مزد روزانه کارگران حدود ۵۵۴ هزار تومان تعیین شده است.
بر این اساس پایه حقوق ماهانه یک کارگر حداقل‌بگیر در ماه ۳۰ روزه حدود ۱۶ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان است.
البته دریافتی نهایی کارگر فقط از پایه حقوق تشکیل نمی‌شود و مواردی مانند حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، حق تأهل و پایه سنوات نیز بسته به شرایط هر فرد به آن اضافه می‌شود.
بنابراین مبلغی که در نهایت به حساب هر کارگر واریز می‌شود، می‌تواند با فرد دیگری متفاوت باشد.
اگر ۳ میلیون تومان تصویب شود حقوق چقدر می‌شود؟
اگر فرض کنیم افزایش ۳ میلیون تومانی مستقیماً به پایه حقوق حداقل‌بگیر اضافه شود، پایه مزد ماهانه می‌تواند از حدود ۱۶.۶ میلیون تومان به حدود ۱۹.۶ میلیون تومان برسد.
یعنی افزایش تقریبی حدود ۱۸ درصدی نسبت به پایه فعلی.
اما این فقط یک محاسبه فرضی است.
هنوز مشخص نیست اگر شورای عالی کار با ترمیم مزد موافقت کند، رقم نهایی دقیقاً ۳ میلیون تومان خواهد بود یا خیر و مهم‌تر از آن، این مبلغ به پایه مزد اضافه خواهد شد یا در قالب دیگری به دریافتی کارگر افزوده می‌شود.
آیا افزایش از مهر حساب می‌شود؟
این نیز هنوز قطعی نشده است.
اصل موضوعی که در شورای عالی کار در حال بررسی است، ترمیم قدرت خرید کارگران در نیمه دوم سال است؛ اما تا زمان تصویب نهایی نمی‌توان گفت افزایش جدید حتماً از ابتدای مهر روی فیش حقوقی اعمال خواهد شد.
اگر در مصوبه نهایی تاریخ اجرای افزایش از اول مهر تعیین شود، نحوه محاسبه مابه‌التفاوت نیز باید مشخص شود.
اما فعلاً نباید عدد ۳ میلیون تومان را به‌عنوان مبلغ قطعی اضافه‌شده به حقوق مهر در نظر گرفت.
چرا حقوق کارگران دوباره بررسی می‌شود؟
در مصوبه مزد ۱۴۰۵ موضوع بازنگری دستمزد در صورت افزایش محسوس هزینه‌های معیشت مورد توجه قرار گرفته بود.
در ماه‌های گذشته نیز رشد هزینه خوراک، مسکن و سایر مخارج خانوار باعث شده بحث کاهش قدرت خرید کارگران دوباره به شورای عالی کار برسد.
نمایندگان کارگری معتقدند فاصله میان هزینه زندگی و میزان مزد افزایش یافته و افزایش ابتدای سال نتوانسته اثر رشد هزینه‌ها در ماه‌های بعد را به‌طور کامل جبران کند.
به همین دلیل حالا بحث اصلی دیگر تعیین مزد سال آینده نیست؛ بلکه این است که آیا مزد ۱۴۰۵ در میانه سال دوباره اصلاح خواهد شد یا خیر.
افزایش شامل همه کارگران می‌شود؟
هنوز فرمول نهایی مشخص نشده است.
اگر شورای عالی کار مصوبه‌ای عمومی برای افزایش حداقل مزد و سایر سطوح مزدی تصویب کند، دامنه مشمولان نیز در همان مصوبه مشخص خواهد شد.
کارگران حداقل‌بگیر و افرادی که بیشتر از حداقل مزد دریافت می‌کنند ممکن است فرمول‌های متفاوتی داشته باشند؛ همان‌طور که در افزایش حقوق ابتدای سال نیز حداقل مزد و سایر سطوح مزدی الزاماً با یک فرمول یکسان افزایش پیدا نکردند.
بنابراین فعلاً نمی‌توان گفت تمام کارگران دقیقاً ۳ میلیون تومان بیشتر دریافت خواهند کرد.
عیدی و سنوات هم بیشتر می‌شود؟
این موضوع به شیوه اعمال افزایش بستگی دارد.
اگر افزایش جدید وارد پایه مزد شود، می‌تواند روی برخی پرداخت‌هایی که براساس مزد محاسبه می‌شوند اثر بگذارد.
اما اگر افزایش صرفاً در قالب یک مزیت جداگانه یا کمک معیشتی پرداخت شود، اثر آن بر عیدی، سنوات و سایر مزایا ممکن است متفاوت باشد.
همین مسئله یکی از دلایلی است که نمایندگان کارگری روی نحوه اعمال ترمیم مزد تأکید دارند.
کارگران منتظر چه تصمیمی باشند؟
مهم‌ترین اتفاق پیش رو، جلسه جدید شورای عالی کار است.
در این جلسه سه موضوع باید روشن شود: اصل افزایش دوباره دستمزد، مبلغ افزایش و نحوه اضافه شدن آن به حقوق.
بنابراین پاسخ فعلی به سؤال «آیا حقوق کارگران ۳ میلیون تومان افزایش پیدا کرده؟» منفی است.
۳ میلیون تومان هنوز افزایش قطعی حقوق نیست؛ بلکه یکی از ارقام مطرح‌شده برای ترمیم مزد است. اگر شورای عالی کار با افزایش جدید موافقت کند، رقم نهایی، زمان اجرا و نحوه اعمال آن باید در مصوبه جدید مشخص شود.
