طاعون مانند کرونا همه گیر میشود؟

«طاعون سیبری» چند روزی است به یکی از کلیدواژه‌های خبرساز در جهان تبدیل شده است؛ موضوعی که واکنش مقام‌هایی از آمریکا، سازمان جهانی بهداشت و کمیسیون اروپا را نیز به دنبال داشته است.

ماجرا از گزارش‌هایی درباره مرگ مشکوک یکی از کارکنان یک آزمایشگاه در روسیه آغاز شد؛ مرگی که همزمان با ادعای شکستن شیشه حاوی باکتری مرتبط با طاعون مطرح شد. در پی این حادثه، گزارش‌هایی درباره قرنطینه تعدادی از کارکنان و تعطیلی چند بیمارستان منتشر شد.

با وجود بازتاب گسترده این خبر، هنوز نتیجه رسمی بررسی‌ها درباره علت مرگ و ارتباط احتمالی آن با طاعون اعلام نشده است. به همین دلیل، مقام‌های رسمی نیز با احتیاط درباره این موضوع اظهارنظر کرده‌اند.

واکنش جهان به نگرانی از یک پاندمی جدید

همزمان با انتشار گزارش‌های مربوط به روسیه، نگرانی‌هایی در شبکه‌های اجتماعی درباره احتمال شکل‌گیری یک پاندمی جدید مطرح شده است؛ نگرانی‌ای که یادآور روزهای نخست همه‌گیری کروناست.

با این حال، کارشناسان تأکید دارند که نباید صرف مطرح شدن یک مورد مشکوک یا یک حادثه آزمایشگاهی را با آغاز یک پاندمی مقایسه کرد. طاعون یک بیماری باکتریایی شناخته‌شده است و روش‌های تشخیص و درمان آن نیز مشخص است.

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده که شرایط تحت کنترل قرار دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، نیز از آمادگی کشورش برای کمک به روسیه در صورت نیاز خبر داده است. کمیسیون اروپا هم اعلام کرده که تحولات مربوط به این موضوع را از نزدیک دنبال می‌کند.

چرا ایرانی‌ها با نگرانی بیشتری این خبر را دنبال می‌کنند؟

بازتاب خبر طاعون در روسیه برای افکار عمومی ایران، به دلیل همسایگی جغرافیایی دو کشور و تجربه همه‌گیری کرونا، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

با این حال، کارشناسان معتقدند وضعیت فعلی با شرایطی که در ابتدای همه‌گیری کووید-۱۹ وجود داشت تفاوت اساسی دارد. طاعون بیماری جدیدی نیست و دانش پزشکی درباره عامل بیماری، راه‌های انتقال، تشخیص و درمان آن وجود دارد.

به همین دلیل، مطرح شدن احتمال یک مورد ابتلا به‌تنهایی به معنای آغاز یک همه‌گیری جهانی نیست.

انستیتو پاستور ایران: پایش طاعون ادامه دارد

در ایران، نخستین واکنش رسمی به این خبر از سوی انستیتو پاستور ایران منتشر شد.

احسان مصطفوی، رئیس انستیتو پاستور ایران، در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به سابقه موارد طاعون انسانی در برخی کشورهای منطقه طی دو دهه گذشته، گفت که در برخی گزارش‌ها کشورهایی مانند افغانستان، عربستان سعودی، اردن، یمن و الجزایر با موارد این بیماری مواجه بوده‌اند.

به گفته او، در برخی از این موارد، شتر یا بز به‌عنوان مخزن بیماری مطرح شده و چرخه انتقال نیز با مسیر شناخته‌شده مرتبط با جوندگان و کک‌ها متفاوت بوده است.

مصطفوی همچنین از فعالیت آزمایشگاه مرجع تشخیص و پایش طاعون در کشور خبر داد و گفت انستیتو پاستور ایران از سال ۱۳۲۵ در زمینه پایش و تشخیص این بیماری فعال بوده است.

کانون مطالعات طاعون در همدان

یکی از مراکز مهم مطالعات میدانی طاعون در ایران، پایگاه تحقیقاتی بیماری‌های نوپدید و بازپدید انستیتو پاستور ایران در روستای اکنلو از توابع شهرستان کبودرآهنگ استان همدان است.

رئیس انستیتو پاستور ایران بر ضرورت پایش مستمر بیماری تأکید کرده و گفته است که با توجه به وجود کانون‌های طبیعی طاعون در کشور، مراقبت از مخازن احتمالی حیوانی و ناقلان بیماری اهمیت دارد.

بر اساس اظهارات او، آزمایشگاه‌زاد بودن این عفونت امکان‌پذیر است، اما چنین اتفاقی نادر محسوب می‌شود.

مصطفوی همچنین اعلام کرده است که در مطالعات ۱۵ سال اخیر انستیتو پاستور، گردش عامل بیماری در حیات‌وحش و سگ‌های نگهبان گله در برخی مناطق کشور گزارش شده است.

وزارت بهداشت: موضوع روسیه در حال رصد است

قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، نیز در واکنش به گزارش‌های منتشرشده درباره روسیه اعلام کرد که تا زمانی که موضوع به‌طور رسمی تأیید نشده است، نمی‌توان درباره آن اظهارنظر قطعی کرد.

او در عین حال از رصد وضعیت موجود توسط وزارت بهداشت خبر داده است.

این موضع نشان می‌دهد که در ایران نیز رویکرد رسمی، در شرایط فعلی، بیشتر بر پایش و بررسی اطلاعات موجود استوار است و هنوز دلیلی برای اعلام یک وضعیت اضطراری وجود ندارد.

طاعون چقدر خطرناک است؟

طاعون یک بیماری عفونی باکتریایی شناخته‌شده است که در شکل‌های مختلف می‌تواند انسان را درگیر کند. انتقال آن بسته به نوع بیماری و شرایط می‌تواند از مسیرهای متفاوتی رخ دهد.

نکته مهم این است که برخلاف سال‌های گذشته، امروزه روش‌های تشخیص و درمان طاعون شناخته شده و آنتی‌بیوتیک‌ها در درمان آن نقش دارند.

گنادی اونیشچنکو، متخصص بیماری‌های واگیردار و عضو آکادمی علوم روسیه، نیز احتمال ابتلای فرد مورد اشاره به طاعون را بعید دانسته و تأکید کرده است که این بیماری شناخته‌شده و قابل درمان است.

هنوز خبری از یک پاندمی جدید نیست

با وجود موج نگرانی در شبکه‌های اجتماعی، اطلاعات موجود هنوز از وقوع یک پاندمی جدید حکایت نمی‌کند. آنچه در حال حاضر وجود دارد، گزارشی درباره یک حادثه مشکوک و بررسی احتمال ارتباط آن با طاعون است.

نتیجه بررسی‌های رسمی روسیه می‌تواند تصویر روشن‌تری از ماجرا ارائه دهد. تا آن زمان، مقایسه مستقیم این حادثه با همه‌گیری کووید-۱۹ می‌تواند باعث ایجاد نگرانی بیشتر و انتشار اطلاعات تأییدنشده شود.

آنچه مقام‌های بهداشتی بر آن تأکید دارند، ادامه پایش، بررسی دقیق موارد مشکوک و اتکا به نتایج آزمایشگاهی و گزارش‌های رسمی است؛ موضوعی که در روزهای آینده می‌تواند مشخص کند نگرانی‌های فعلی تا چه اندازه جدی بوده‌اند.