میانگین دریافتی معلمان ۲۹ میلیون تومان اعلام شد / چرا فیش بعضی فرهنگیان کمتر است؟
میانگین دریافتی معلمان شاغل در سال ۱۴۰۵ به حدود ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان رسیده است؛ عددی که معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش اعلام کرده، اما انتشار آن برای بعضی فرهنگیان یک سؤال جدی ایجاد کرده است: اگر میانگین حقوق معلمان ۲۹ میلیون تومان است، چرا مبلغ درج‌شده در فیش یا دریافتی برخی معلمان پایین‌تر از این عدد است؟
پاسخ در خود کلمه «میانگین» نهفته است. عدد ۲۹ میلیون و ۱۰۰ هزار تومان حقوق ثابت تمام معلمان نیست و نباید آن را کف حقوق فرهنگیان دانست. بخشی از معلمان بالاتر از این رقم و بخشی پایین‌تر از آن دریافتی دارند و سابقه خدمت، رتبه شغلی، وضعیت استخدامی و برخی مزایا و کسورات روی مبلغ نهایی فیش تأثیر می‌گذارند.
علی فرهادی، معاون برنامه‌ریزی و توسعه منابع وزارت آموزش‌وپرورش، نیز هنگام اعلام این عدد تأکید کرده که بیش از یک‌چهارم معلمان کشور جوان و تازه‌استخدام هستند و سابقه خدمت کمتری دارند. همین ترکیب باعث می‌شود فاصله قابل توجهی میان دریافتی گروه‌های مختلف فرهنگیان وجود داشته باشد.
چرا همه معلمان ۲۹ میلیون تومان نمی‌گیرند؟
دو معلم لزوماً با وجود داشتن عنوان شغلی مشابه، حقوق یکسانی دریافت نمی‌کنند. سابقه خدمت یکی از اولین عوامل تفاوت است؛ معلمی که چند سال از استخدامش گذشته طبیعتاً وضعیت حقوقی متفاوتی با معلمی دارد که بیش از ۲۰ یا ۲۵ سال سابقه دارد.
عامل دوم رتبه‌بندی است. دریافتی معلمی که در رتبه‌های بالاتر قرار دارد با فردی که رتبه پایین‌تری دارد یکسان نیست. به همین دلیل حتی دو فرهنگی با سابقه نزدیک نیز ممکن است به دلیل تفاوت در رتبه شغلی فیش‌های متفاوتی داشته باشند.
مدرک تحصیلی، برخی فوق‌العاده‌ها و شرایط محل خدمت نیز می‌توانند در مبلغ حکم و دریافتی نهایی اثر بگذارند. بنابراین عدد ۲۹.۱ میلیون تومان تصویری از کل جامعه معلمان است، نه عددی که باید در فیش تک‌تک فرهنگیان دیده شود.
معلمان تازه‌استخدام چرا دریافتی کمتری دارند؟
وزارت آموزش‌وپرورش می‌گوید بیش از یک‌چهارم معلمان کشور جوان و تازه‌استخدام هستند. این گروه سابقه کمتری دارند و معمولاً هنوز به رتبه‌ها و امتیازاتی که معلمان باسابقه طی سال‌های خدمت به دست آورده‌اند نرسیده‌اند.
همین مسئله یکی از دلایل اصلی قرار گرفتن دریافتی بخشی از فرهنگیان پایین‌تر از میانگین اعلامی است.
به عبارت ساده‌تر، وقتی حقوق یک معلم باسابقه و دارای رتبه بالا با دریافتی یک معلم تازه‌استخدام در یک محاسبه قرار می‌گیرد، عدد حاصل ممکن است ۲۹ میلیون تومان باشد؛ اما این به معنی آن نیست که هر دو نفر دقیقاً همین مبلغ را دریافت کرده‌اند.
حکم حقوقی با مبلغی که به حساب می‌آید فرق دارد
یک عامل دیگر نیز نباید فراموش شود: مبلغ حکم با خالص واریزی حساب بانکی یکی نیست.
ممکن است رقم ناخالص حقوق و مزایای فرد در محدوده‌ای بالاتر باشد، اما بعد از اعمال کسورات قانونی، بیمه، مالیات، اقساط یا سایر تعهدات، عدد کمتری وارد حساب شود.
به همین دلیل فرهنگیانی که احساس می‌کنند دریافتی آنها با اعداد اعلام‌شده فاصله دارد بهتر است ابتدا فیش حقوقی را ردیف‌به‌ردیف بررسی کنند و فقط مبلغ نهایی واریزی را با میانگین کشوری مقایسه نکنند.
این مسئله به‌ویژه برای افرادی که اقساط یا کسورات بیشتری دارند می‌تواند تفاوت چندمیلیونی میان حکم و خالص دریافتی ایجاد کند.
رتبه‌بندی چقدر در حقوق معلمان اثر دارد؟
رتبه‌بندی یکی از مهم‌ترین دلایل تفاوت فیش‌های فرهنگیان است. در نظام فعلی، رتبه شغلی فرد بر میزان برخی مزایا و فوق‌العاده‌ها اثر می‌گذارد و به همین دلیل دو معلم با سابقه مشابه می‌توانند دریافتی متفاوت داشته باشند.
وزارت آموزش‌وپرورش نیز پیش‌تر توضیح داده بود که حتی دو معلم با ۳۰ سال سابقه، اگر یکی در رتبه سه و دیگری در رتبه پنج باشد، الزاماً حقوق برابری نخواهند داشت.
بنابراین برای مقایسه منطقی فیش حقوقی باید سابقه، رتبه، مدرک و وضعیت استخدامی افراد مشابه باشد. مقایسه حقوق یک معلم تازه‌استخدام با یک استادمعلم باسابقه تصویر دقیقی از وضعیت حقوقی ارائه نمی‌کند.
پس عدد ۲۹ میلیون تومان دقیقاً چه معنایی دارد؟
این عدد میانگین دریافتی معلمان شاغل کشور است و نباید به‌عنوان رقم ثابت حقوق فرهنگیان بازنشر شود.
فرهادی نیز هنگام اعلام این رقم تأکید کرده وضعیت معیشتی معلمان همچنان نیازمند توجه است و نباید از میانگین حقوق برای ارائه تصویری غیرواقعی از وضعیت همه فرهنگیان استفاده کرد.
پس اگر در فیش شما عددی پایین‌تر از ۲۹ میلیون تومان دیده می‌شود، الزاماً به معنی اشتباه در محاسبه نیست. ابتدا باید سابقه، رتبه، وضعیت استخدامی و کسورات فیش بررسی شود.
در مقابل، اگر مبلغ حکم یا مزایای ثبت‌شده با شرایط استخدامی و رتبه شما همخوانی ندارد، آن زمان موضوع می‌تواند نیازمند پیگیری اداری باشد.
