مصرف بنزین رکورد زد / باید منتظر صفهای طولانیتر پمپبنزینها باشیم؟
مصرف بنزین در کشور طی روزهای ابتدایی شهریور به سطحی کمسابقه رسیده است. بر اساس آمارهای شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی ایران، در هشت روز نخست شهریور بیش از یک میلیارد و ۱۸۵ میلیون لیتر بنزین مصرف شده و میانگین مصرف روزانه به حدود ۱۴۸ میلیون و ۱۵۰ هزار لیتر رسیده است.
مصرف بنزین در ۴ روز از ۱۵۰ میلیون لیتر عبور کرد
بررسی آمار روزانه نشان میدهد مصرف بنزین در این دوره بین ۱۳۵ میلیون و ۱۰۰ هزار لیتر تا ۱۵۴ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر در نوسان بوده است. کمترین میزان مصرف مربوط به روز نخست شهریور بود، اما تنها یک روز بعد تقاضا حدود ۱۵ میلیون لیتر افزایش یافت و به بیش از ۱۵۰ میلیون لیتر رسید.
بالاترین مصرف این بازه در چهارم شهریور ثبت شد؛ زمانی که مصرف روزانه بنزین به ۱۵۴ میلیون و ۴۰۰ هزار لیتر رسید. در مجموع، طی چهار روز از هشت روز نخست شهریور مصرف از مرز ۱۵۰ میلیون لیتر عبور کرد و در سه روز دیگر نیز در محدوده ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیون لیتر قرار داشت.
رکورد مصرف بنزین در تهران
افزایش مصرف تنها به آمار کل کشور محدود نبوده و تهران نیز با رشد قابل توجه تقاضا مواجه شده است. میزان توزیع روزانه بنزین در پایتخت در روزهای اخیر به حدود ۲۶ تا ۲۷ میلیون لیتر رسیده که نسبت به شرایط عادی رشد نزدیک به ۳۰ درصدی را نشان میدهد و بالاترین میزان توزیع روزانه تهران در سال ۱۴۰۵ محسوب میشود.
این افزایش شدید تقاضا در شرایطی اتفاق افتاده که بخشی از زیرساخت ذخیرهسازی و انتقال سوخت تهران نیز با محدودیت روبهرو شده است. مسئولان شرکت ملی پالایش و پخش پیشتر اعلام کرده بودند افزایش ناگهانی مصرف در کنار آسیبدیدگی بخشی از ظرفیت ذخیرهسازی و لجستیک، سرعت تأمین برخی جایگاهها را کاهش داده و در مقاطعی باعث تشکیل صف شده است.
آیا کشور با کمبود بنزین مواجه شده است؟
با وجود صفهایی که در برخی جایگاهها مشاهده شده، مسئولان وزارت نفت تأکید کردهاند که کمبودی در تأمین بنزین وجود ندارد. به گفته مدیر هماهنگی و نظارت بر عملیات شرکت ملی پالایش و پخش، افزایش ناگهانی تقاضا و محدودیتهای لجستیکی باعث کند شدن فرآیند رساندن سوخت به برخی جایگاهها شده است، نه کاهش موجودی بنزین کشور.
در همین راستا از مردم خواسته شده از سوختگیری غیرضروری و پر کردن باک خودروها صرفاً به دلیل نگرانی از کمبود بنزین خودداری کنند. شرکت ملی پالایش و پخش نیز با افزایش تعداد نفتکشها و تغییر برنامه توزیع تلاش کرده فشار واردشده به شبکه سوخترسانی را کاهش دهد.
افزایش قیمت هم لزوماً مصرف بنزین را پایین نمیآورد
رکوردهای تازه مصرف بنزین دوباره بحث افزایش قیمت را داغ کرده، اما تجربه و برآوردهای قبلی نشان میدهد گران کردن بنزین به تنهایی نمیتواند مشکل مصرف را حل کند. در گزارشی که پیشتر در «راهبرد فردا» منتشر شد، برآوردها نشان میداد حتی در سناریوی افزایش نرخ بنزین آزاد، کاهش مصرف میتواند محدود باقی بماند؛ چراکه تقاضای بنزین در ایران نسبت به قیمت حساسیت بالایی ندارد.
بخش مهمی از مصرف بالای بنزین به عواملی فراتر از قیمت مربوط است؛ از مصرف بالای خودروهای داخلی و فرسودگی ناوگان گرفته تا ضعف حملونقل عمومی، الگوی شهری و نیاز بخش بزرگی از خانوارها به خودروی شخصی. در چنین شرایطی، افزایش قیمت ممکن است بخشی از فشار مالی دولت را کاهش دهد، اما الزاماً به افت چشمگیر مصرف منجر نمیشود.
به همین دلیل، اگر دولت افزایش قیمت بنزین را به عنوان راهحل اصلی ناترازی در نظر بگیرد، احتمالاً با نتیجهای محدود روبهرو خواهد شد. اصلاح قیمت بدون نوسازی ناوگان، کاهش مصرف خودروها، توسعه حملونقل عمومی و اصلاح ساختار سهمیهبندی، بیشتر یک راهکار مالی است تا یک راهکار واقعی برای کاهش مصرف.
رکورد مصرف بیش از ۱۴۸ میلیون لیتر در روز نیز همین مسئله را پررنگتر میکند؛ ایران نه فقط با «بنزین ارزان»، بلکه با یک ساختار پرمصرف روبهرو است. بنابراین حتی اگر قیمت بنزین افزایش پیدا کند، بعید است ناترازی سوخت تنها با ابزار قیمت از بین برود.
