فوری/ حذف کالابرگ این افراد قطعی شد/ معیارهای جدید دولت اعلام شد
معیارهای جدید شناسایی خانوارهای پردرآمد و مشمولان کالابرگ خبرساز شده است. بر اساس جزئیات منتشرشده از شیوه جدید ارزیابی وسع خانوارها، ارزش املاک، زمین و خودرو از شاخص‌های مهم شناسایی افراد برخوردار به شمار می‌رود.
در این گزارش، آستانه‌هایی شامل زمین مسکونی ۵۰ میلیارد تومانی، ملک ۷۵ میلیارد تومانی و خودروهای مجموعاً ۷.۵ میلیارد تومانی مطرح شده است. اما آیا داشتن این دارایی‌ها به معنای قطع فوری کالابرگ است؟
به گزارش راهبرد فردا، هم‌زمان با اجرای برنامه افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی، موضوع شناسایی خانوارهای پردرآمد و بازنگری در شیوه تخصیص حمایت‌های دولتی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. دولت قصد دارد در مدل جدید ارزیابی اقتصادی، به‌جای تکیه صرف بر دهک‌بندی درآمدی، مجموعه‌ای از اطلاعات درآمدی و دارایی خانوارها را بررسی کند.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، پیش‌تر از تغییر نظام شناسایی مشمولان خبر داده و اعلام کرده بود خانوارها در مدل جدید به سه گروه «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم خواهند شد.
در همین چارچوب، جزئیاتی درباره آستانه ارزش دارایی‌های گران‌قیمت منتشر شده که توجه بسیاری از یارانه‌بگیران را به خود جلب کرده است. با این حال، باید میان معیارهای شناسایی دارایی‌های لوکس و ضوابط قطعی حذف کالابرگ تفاوت قائل شد.
معیارهای جدید شناسایی خانوارهای ثروتمند چیست؟
در اطلاعات منتشرشده درباره ارزیابی دارایی خانوارها، سه آستانه مهم برای ارزش زمین، املاک و خودرو مطرح شده است.
بر این اساس، مجموع ارزش زمین‌های دارای کاربری مسکونی بیش از ۵۰ میلیارد تومان، ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومانی برخی املاک و زمین‌های غیرمسکونی و مجموع ارزش خودروهای مشمول بیش از ۷.۵ میلیارد تومان از شاخص‌هایی هستند که برای شناسایی دارایی‌های گران‌قیمت مورد توجه قرار گرفته‌اند.
جدول زیر این آستانه‌ها را نشان می‌دهد.
| نوع دارایی | آستانه ارزش مطرح‌شده |
|---|---|
| زمین دارای کاربری مسکونی | مجموع ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان |
| واحد مسکونی یا زمین مشمول ضوابط مربوط | ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومان |
| خودروهای سواری و وانت دوکابین | مجموع ارزش بیش از ۷.۵ میلیارد تومان |
نکته مهم آن است که این ارقام با آستانه‌های مالیاتی دارایی‌های لوکس در سال ۱۴۰۵ هم‌پوشانی دارند و هنوز نمی‌توان آنها را بدون بررسی متن نهایی شیوه‌نامه، به‌عنوان شروط مستقل و قطعی قطع کالابرگ معرفی کرد.
آیا داشتن خودرو بالای ۷.۵ میلیارد تومان باعث حذف کالابرگ می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین موضوعات مطرح‌شده در معیارهای جدید، مجموع ارزش خودروهای متعلق به خانوار است.
آستانه ۷.۵ میلیارد تومان برای خودروهای سواری و وانت دوکابین در مقررات مالیاتی سال ۱۴۰۵ نیز مطرح شده است.
برای مثال، اگر خانواری دو خودروی مشمول با ارزش‌های ۴ میلیارد و ۴ میلیارد تومان داشته باشد، مجموع ارزش خودروهای آن به ۸ میلیارد تومان می‌رسد و از آستانه یادشده بیشتر خواهد بود.
با این حال، قرار گرفتن در محدوده دارایی‌های لوکس لزوماً به معنای حذف خودکار از فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ نیست. نتیجه ارزیابی باید بر اساس ضوابط مشخص حمایت معیشتی و اطلاعات اقتصادی خانوار تعیین شود.
داشتن خانه ۷۵ میلیارد تومانی چه تأثیری بر کالابرگ دارد؟
در بخش املاک نیز ارزش دارایی یکی از شاخص‌هایی است که می‌تواند برای بررسی وضعیت اقتصادی خانوار مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس ارقام مطرح‌شده، ارزش بیش از ۷۵ میلیارد تومان برای برخی واحدهای مسکونی و زمین‌های مشمول ضوابط مربوط مورد توجه قرار گرفته است.
البته نوع کاربری زمین، شیوه ارزش‌گذاری و تفاوت مالکیت شخصی با سایر شکل‌های مالکیت اهمیت دارد و نمی‌توان تمام املاک را بدون توجه به این جزئیات مشمول یک حکم یکسان دانست.
نکته دیگر این است که ارزش دارایی با درآمد ماهانه تفاوت دارد. ممکن است خانواری مالک ملکی ارزشمند باشد، اما درآمد جاری بالایی نداشته باشد. همین موضوع نشان می‌دهد برای اجرای دقیق حمایت‌های معیشتی، بررسی مجموعه شرایط اقتصادی خانوار اهمیت دارد.
سه گروه جدید کالابرگ شامل چه کسانی می‌شوند؟
بر اساس توضیحات وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در الگوی جدید شناسایی مشمولان، خانوارها به سه گروه کلی تقسیم می‌شوند:
گروه اول؛ خانوارهای با وسع پایین: خانوارهایی که از نظر درآمد و شرایط اقتصادی نیاز بیشتری به حمایت معیشتی دارند.
گروه دوم؛ خانوارهای با وسع متوسط: خانوارهایی که وضعیت اقتصادی آنها در محدوده میانی قرار می‌گیرد و میزان حمایت از آنها تابع سیاست‌ها و ضوابط اجرایی خواهد بود.
گروه سوم؛ خانوارهای با وسع بالا: خانوارهایی که بر اساس مجموعه شاخص‌های اقتصادی، در گروه برخوردارتر قرار می‌گیرند.
در این مدل، اطلاعات وزارت اقتصاد، وزارت رفاه و دیگر دستگاه‌های اجرایی به‌صورت تجمیعی مورد استفاده قرار می‌گیرد تا وضعیت اقتصادی خانوارها با دقت بیشتری بررسی شود.
آیا دهک‌بندی یارانه‌ها حذف می‌شود؟
یکی از تحولات مهم در سیاست‌های حمایتی دولت، حرکت از دهک‌بندی سنتی به سمت ارزیابی جامع‌تر وضعیت اقتصادی خانوارهاست.
دهک‌بندی در سال‌های گذشته ابزار اصلی شناسایی گروه‌های درآمدی بوده است، اما مسئولان وزارت رفاه اعلام کرده‌اند که در مدل جدید، شاخص‌های اقتصادی تجمیعی نقش بیشتری در تعیین وضعیت خانوارها خواهند داشت.
این تغییر می‌تواند باعث شود دو خانوار با درآمد ماهانه مشابه، به دلیل تفاوت در ارزش دارایی‌ها یا سایر شرایط اقتصادی، وضعیت متفاوتی در ارزیابی وسع داشته باشند.
با این حال، تغییر روش طبقه‌بندی به معنای قطع فوری یارانه یا کالابرگ تمام خانوارهای گروه وسع بالا نیست و شرایط اجرایی هر حمایت باید به‌صورت مشخص اعلام شود.
تکلیف افزایش اعتبار کالابرگ در مهر ۱۴۰۵ چیست؟
هم‌زمان با بحث تغییر معیارهای شناسایی خانوارها، برنامه افزایش اعتبار کالابرگ نیز در حال پیگیری است.
سازمان برنامه و بودجه در مهرماه اعلام کرده بود که حدود ۴۰ میلیون نفر در جامعه هدف فرایند افزایش اعتبار قرار دارند و برای بخشی از سرپرستان خانوار، امکان ثبت خوداظهاری در پنجره ملی خدمات دولت هوشمند فراهم شده است.
هدف از این فرایند، بررسی دقیق‌تر اطلاعات اقتصادی متقاضیان و شناسایی خانوارهایی است که شرایط دریافت حمایت بیشتر را دارند.
با این حال، تکمیل فرم خوداظهاری به معنای تأیید قطعی افزایش اعتبار نیست و میزان نهایی حمایت هر خانوار باید بر اساس تصمیم‌های اجرایی اعلام شود.
اگر خانواری به اشتباه پردرآمد شناسایی شود چه می‌شود؟
یکی از نگرانی‌های خانوارها در اجرای شیوه جدید وسع‌سنجی، احتمال اشتباه در اطلاعات اقتصادی است.
در مقررات پیشین حمایت‌های معیشتی، امکان اعتراض به حذف یارانه و درخواست بررسی مجدد اطلاعات پیش‌بینی شده بود.
بنابراین، خانوارهایی که معتقدند اطلاعات درآمد یا دارایی آنها نادرست ثبت شده است، باید از مسیرهای رسمی رسیدگی به اعتراض و بازنگری اطلاعات اقتصادی اقدام کنند.
نکته مهم این است که ثبت اعتراض به معنای پذیرش خودکار درخواست نیست و نتیجه به بررسی اطلاعات و مدارک بستگی خواهد داشت.
در مجموع، تغییر شیوه شناسایی مشمولان کالابرگ نشان می‌دهد دولت به دنبال استفاده بیشتر از اطلاعات دارایی و درآمد برای تخصیص حمایت‌های معیشتی است. با این حال، برای تعیین دقیق خانوارهایی که افزایش اعتبار دریافت می‌کنند یا از حمایت خارج می‌شوند، لازم است ضوابط نهایی و قابل استناد به‌صورت شفاف اعلام شود.
