بخشنامه جدید بانک مرکزی برای بدهکاران بانکی / جریمه دیرکرد وام‌ها تغییر کرد؛ تکلیف اقساط عقب‌افتاده چیست؟
بانک مرکزی دستورالعمل اصلاح‌شده وصول مطالبات غیرجاری مؤسسات اعتباری را به شبکه بانکی ابلاغ کرد. در مقررات جدید، نحوه محاسبه و دریافت وجه التزام ناشی از تأخیر در بازپرداخت تعهدات بانکی بازنگری شده و برخی محدودیت‌های مبلغی مقررات قبلی حذف شده است. با این حال، این بخشنامه به معنای بخشودگی عمومی جریمه دیرکرد وام‌ها نیست و جزئیات اثر آن بر هر قرارداد باید بر اساس ضوابط جدید و شرایط تسهیلات بررسی شود.
به گزارش راهبرد فردا، مسئله تأخیر در بازپرداخت اقساط وام برای بسیاری از خانوارها و صاحبان کسب‌وکار اهمیت دارد. افزایش هزینه‌های زندگی و سرمایه در گردش، پرداخت به‌موقع تعهدات بانکی را برای بعضی وام‌گیرندگان دشوار کرده است. اکنون بانک مرکزی با ابلاغ بخشنامه شماره ۰۵/۲۰۶۷۷۵ مورخ ۱۱ آبان ۱۴۰۵، بخشی از مقررات وصول مطالبات غیرجاری بانک‌ها را تغییر داده است.
در بخشنامه جدید بانک مرکزی چه چیزی تغییر کرده است؟
بانک مرکزی اعلام کرده دستورالعمل وصول مطالبات غیرجاری پس از بررسی بازخوردهای شبکه بانکی و برای هماهنگی با مقررات جدید بازنگری شده است.
از مهم‌ترین تغییرات می‌توان به حذف برخی آستانه‌های مبلغی در مواد ۸، ۱۱ و ۲۰ دستورالعمل قبلی، بازنگری در محاسبه وجه التزام، اصلاح تکالیف گزارشگری بانک‌ها و حذف احکام مربوط به امهال مطالبات از این دستورالعمل اشاره کرد.
حذف مقررات امهال به معنای ممنوع شدن تمدید یا تعیین تکلیف بدهی نیست؛ زیرا بانک مرکزی برای امهال مطالبات، دستورالعمل جداگانه‌ای دارد.
جدول تغییرات دستورالعمل وصول مطالبات بانکی
| موضوع | تغییر اعلام‌شده |
|---|---|
| آستانه‌های مبلغی برخی مواد | حذف شد |
| وجه التزام تأخیر | روش محاسبه و برخی مقادیر بازنگری شد |
| امهال مطالبات | تابع دستورالعمل مستقل |
| گزارشگری بانک‌ها | به‌روزرسانی تکالیف و تبادل اطلاعات |
| هدف اعلام‌شده | وصول منصفانه‌تر و بازدارنده‌تر مطالبات |
| شماره بخشنامه | ۰۵/۲۰۶۷۷۵ |
| تاریخ ابلاغ | ۱۱ آبان ۱۴۰۵ |
آیا جریمه دیرکرد تمام وام‌ها حذف شده است؟
خیر. در اطلاعیه رسمی بانک مرکزی از بازنگری در نظام محاسبه و دریافت وجه التزام صحبت شده است، نه حذف عمومی جریمه دیرکرد.
وجه التزام، مبلغی است که طبق قرارداد و مقررات مربوط در صورت انجام نشدن به‌موقع تعهدات می‌تواند از مشتری مطالبه شود.
بنابراین افرادی که اقساط وام آن‌ها عقب افتاده، نباید تصور کنند با ابلاغ این بخشنامه تمام بدهی ناشی از تأخیر خودبه‌خود از حساب آن‌ها حذف می‌شود.
همچنین در اطلاعیه عمومی منتشرشده، یک نرخ واحد تازه برای تمام انواع وام‌ها اعلام نشده است. نوع قرارداد، تاریخ ایجاد بدهی و مقررات حاکم بر آن می‌تواند در مبلغ نهایی مؤثر باشد.
مطالبات غیرجاری بانکی چیست؟
مطالبات غیرجاری به مجموعه‌ای از مطالبات بانک گفته می‌شود که بازپرداخت آن‌ها طبق برنامه قراردادی انجام نشده و در چارچوب ضوابط بانکی در گروه‌های مربوط به بدهی‌های غیرجاری قرار گرفته‌اند.
این وضعیت ممکن است درباره تسهیلات خانوار، سرمایه در گردش شرکت‌ها یا سایر انواع تأمین مالی رخ دهد.
البته هر تأخیر کوتاه در پرداخت یک قسط لزوماً آثار یکسانی با بدهی‌های طولانی‌مدت و پرونده‌های حقوقی ندارد.
در نتیجه، برای تعیین وضعیت یک وام باید تاریخ سررسید، مانده بدهی، تعداد اقساط عقب‌افتاده و شرایط قرارداد بررسی شود.
بیشتر بخوانید:
امهال وام بانکی یعنی چه؟
امهال به مجموعه روش‌های قانونی برای تعیین تکلیف و بازتنظیم بازپرداخت بدهی بانکی گفته می‌شود.
ممکن است بانک و مشتری، در صورت احراز شرایط و در چارچوب مقررات مربوط، درباره تمدید مهلت یا تنظیم برنامه جدید بازپرداخت توافق کنند.
با این حال، امهال به معنای بخشیدن اصل بدهی یا حذف خودکار تمام هزینه‌های تأخیر نیست. در بعضی روش‌ها ممکن است ساختار قرارداد، زمان‌بندی پرداخت و تعهدات مشتری تغییر کند.
همچنین امهال تسهیلات باید مطابق دستورالعمل مربوط انجام شود و بانک یا مشتری نمی‌توانند خارج از ضوابط، صرفاً با توافق شفاهی شرایط تعهد را تغییر دهند.
آیا بانک می‌تواند بدون اطلاع مشتری جریمه بگیرد؟
مبنای مطالبه وجه التزام باید در قرارداد و مقررات معتبر مشخص باشد. مشتری حق دارد از بانک بخواهد جزئیات مانده بدهی، اقساط سررسیدشده و مبلغ مطالبه‌شده را توضیح دهد.
اگر وام‌گیرنده نسبت به نحوه محاسبه جریمه ابهام داشته باشد، نخستین اقدام منطقی دریافت صورت‌حساب تفصیلی تسهیلات و تطبیق آن با قرارداد است.
در صورت وجود اختلاف، موضوع باید از طریق سازوکار رسیدگی به شکایات بانک و مراجع نظارتی مربوط پیگیری شود.
نکته مهم آن است که ابلاغ دستورالعمل جدید به‌تنهایی ثابت نمی‌کند محاسبات قبلی تمام قراردادها نادرست بوده است.
چه کسانی بیشتر تحت تأثیر بخشنامه جدید قرار می‌گیرند؟
این بخشنامه در درجه نخست برای بانک‌ها و مؤسسات اعتباری اهمیت دارد؛ زیرا شیوه مدیریت و وصول مطالبات غیرجاری را تنظیم می‌کند.
با این حال، اثر نهایی می‌تواند متوجه مشتریانی شود که اقساط عقب‌افتاده دارند، درباره وجه التزام با بانک اختلاف دارند یا در حال مذاکره برای تعیین تکلیف بدهی خود هستند.
برای شرکت‌ها و صاحبان کسب‌وکار نیز روشن بودن مقررات وصول مطالبات اهمیت دارد. بدهی بانکی طولانی‌مدت می‌تواند امکان دریافت اعتبار جدید را محدود کند و بر جریان نقدی بنگاه اثر بگذارد.
وام‌گیرندگان بدهکار اکنون چه اقدامی انجام دهند؟
افرادی که بدهی معوق دارند، بهتر است بدون اتکا به شایعات درباره بخشودگی جریمه، وضعیت قرارداد خود را بررسی کنند.
دریافت صورت‌حساب مانده بدهی، مشخص کردن اصل تسهیلات، سود قراردادی و وجه التزام و پرسش درباره مقررات قابل اعمال، می‌تواند تصویر روشن‌تری از وضعیت مالی ارائه دهد.
اگر امکان بازپرداخت طبق برنامه قبلی وجود ندارد، متقاضی می‌تواند درباره شرایط قانونی امهال از بانک عامل سؤال کند.
در مجموع، دستورالعمل جدید بانک مرکزی قواعد وصول مطالبات غیرجاری را اصلاح کرده است، اما هنوز نمی‌توان از اطلاعیه عمومی آن نتیجه گرفت که تمام وام‌گیرندگان مشمول کاهش مشخص و یکسان جریمه دیرکرد می‌شوند. آثار دقیق مقررات باید با متن بخشنامه، قرارداد و محاسبات هر بانک سنجیده شود.
