زلزله در بازار سهام آمریکا / سقوط ۱۴ درصدی انویدیا و ریزش ۵ درصدی نزدک؛ حباب هوش مصنوعی ترکید؟
بازار سهام آمریکا روز جمعه ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ یکی از سنگینترین افتهای ماههای اخیر را تجربه کرد. سهام انویدیا ۱۴ درصد سقوط کرد و شاخص نزدک ۵.۳ درصد پایین آمد. گزارش رویترز درباره بررسی حسابداری انویدیا توسط کمیسیون بورس آمریکا، نگرانی سرمایهگذاران درباره ارزشگذاری شرکتهای هوش مصنوعی را افزایش داده است.
معاملات جمعه والاستریت با موج گسترده فروش سهام شرکتهای فناوری و نیمههادی همراه شد. شاخص نزدک که بخش مهمی از شرکتهای بزرگ فناوری آمریکا را در بر میگیرد، بیش از پنج درصد از ارزش خود را از دست داد و یکی از دشوارترین هفتههای چند سال اخیر را پشت سر گذاشت.
بر اساس گزارش رویترز، شاخص نزدک در پایان معاملات جمعه ۵.۳ درصد و شاخص S&P 500 حدود ۳.۷ درصد کاهش یافت. افت هفتگی نزدک نیز به حدود ۱۰ درصد رسید که شدیدترین کاهش هفتگی این شاخص از سال ۲۰۲۰ محسوب میشود.
فشار فروش بهویژه در سهام شرکتهایی متمرکز بود که طی سالهای اخیر به دلیل توسعه هوش مصنوعی، سرمایهگذاری گسترده در دیتاسنترها و افزایش تقاضای تراشه با رشد قابلتوجه ارزش بازار مواجه شده بودند.
چرا سهام انویدیا ۱۴ درصد سقوط کرد؟
یکی از مهمترین عوامل تشدید فشار فروش، انتشار گزارش رویترز درباره بررسی احتمالی مسائل حسابداری شرکت انویدیا توسط کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا، SEC، بود. پس از انتشار این گزارش، سهام انویدیا در معاملات جمعه حدود ۱۴ درصد کاهش پیدا کرد.
افت هفتگی سهام این شرکت نیز به حدود ۲۳ درصد رسید. این کاهش سنگین در شرایطی اتفاق افتاد که انویدیا یکی از اصلیترین تأمینکنندگان تراشههای مورد استفاده در زیرساختهای هوش مصنوعی محسوب میشود.
با این حال، بررسی حسابداری یک شرکت به معنای اثبات تخلف مالی نیست. تا زمان اعلام نتیجه رسمی، باید میان گزارش درباره تحقیقات، ادعاهای مطرحشده و احراز احتمالی تخلف تفاوت قائل شد.
آیا بحران انویدیا به سایر شرکتهای هوش مصنوعی سرایت کرد؟
فشار فروش به انویدیا محدود نماند و سهام بسیاری از شرکتهای فعال در تولید تراشه و زیرساختهای مرتبط با هوش مصنوعی نیز کاهش یافت. شاخص صنعت نیمههادی آمریکا در معاملات جمعه حدود ۱۱ درصد افت کرد.
همچنین سهام شرکت آنتروپیک، که بهتازگی عرضه اولیه سهام خود را انجام داده بود، در معاملات جمعه حدود ۹ درصد کاهش یافت. این اتفاق نشان میدهد سرمایهگذاران در حال ارزیابی دوباره ارزش شرکتهایی هستند که رشد آینده آنها به توسعه سریع بازار هوش مصنوعی وابسته است.
افت همزمان چند شرکت بزرگ میتواند بر صندوقهای سرمایهگذاری و شاخصهای بورسی مرتبط با فناوری نیز اثر بگذارد. به همین دلیل، ریزش اخیر تنها برای سهامداران مستقیم انویدیا اهمیت ندارد.
نگرانی سرمایهگذاران از هزینه سنگین دیتاسنترها
یکی از پرسشهای اصلی والاستریت این است که آیا سرمایهگذاریهای عظیم در دیتاسنترها و زیرساختهای هوش مصنوعی میتواند در زمان مورد انتظار به سودآوری برسد یا خیر.
شرکتهای بزرگ فناوری برای توسعه مدلهای هوش مصنوعی و خدمات ابری، منابع مالی گستردهای را صرف خرید تجهیزات پردازشی، ساخت مراکز داده و تأمین انرژی کردهاند. با این حال، بازده اقتصادی این سرمایهگذاریها به سرعت رشد درآمد خدمات هوش مصنوعی وابسته است.
اگر رشد تقاضا یا درآمد کمتر از انتظار باشد، ممکن است ارزشگذاری بالای برخی شرکتها با فشار بیشتری روبهرو شود. همین نگرانی یکی از عوامل مطرحشده از سوی تحلیلگران درباره افت اخیر سهام فناوری است.
آیا حباب هوش مصنوعی ترکیده است؟
کاهش شدید قیمت سهام شرکتهای فناوری، دوباره بحث وجود حباب در بازار هوش مصنوعی را مطرح کرده است. با این حال، افت چندروزه قیمتها بهتنهایی برای اثبات وجود یا ترکیدن یک حباب مالی کافی نیست.
برخی مدیران سرمایهگذاری معتقدند بازار در حال اصلاح ارزشگذاری شرکتهایی است که طی ماههای گذشته رشد زیادی داشتهاند. در مقابل، گروهی دیگر همچنان به ظرفیت بلندمدت هوش مصنوعی برای افزایش بهرهوری و درآمد شرکتها اعتقاد دارند.
بنابراین باید میان آینده فناوری هوش مصنوعی و قیمت فعلی سهام شرکتهای فعال در این صنعت تفاوت قائل شد. حتی اگر تقاضا برای خدمات هوش مصنوعی در بلندمدت افزایش یابد، این موضوع تضمین نمیکند تمام سهام مرتبط با آن در کوتاهمدت سودآور باشند.
سقوط نزدک چه ارتباطی با نرخ بهره آمریکا دارد؟
نرخ بهره یکی از عوامل مهم در ارزشگذاری شرکتهای فناوری است. زمانی که هزینه تأمین مالی افزایش پیدا میکند، ارزش فعلی سودهای مورد انتظار در سالهای آینده ممکن است کاهش یابد و سهام شرکتهای رشدمحور تحت فشار قرار گیرد.
در معاملات جمعه، بازده اوراق خزانهداری ۱۰ ساله آمریکا حدود ۱۲ واحد پایه کاهش یافت و به محدوده ۴.۹۳ درصد رسید. همزمان، شاخص نوسان VIX که یکی از معیارهای سنجش نگرانی سرمایهگذاران است، حدود ۳۳ درصد افزایش پیدا کرد و به نزدیکی ۳۷ واحد رسید.
افزایش شدید این شاخص نشان میدهد تقاضا برای پوشش ریسک نوسانات بازار بیشتر شده است. با این حال، چنین وضعیتی لزوماً به معنای ادامه قطعی ریزش سهام در هفته آینده نیست.
سرمایهگذاران انویدیا در یک روز چقدر ضرر کردند؟
برای درک شدت سقوط سهام انویدیا میتوان یک مثال ساده مطرح کرد. اگر ارزش سهام یک سرمایهگذار پیش از شروع معاملات جمعه ۱۰ هزار دلار بوده و دارایی او دقیقاً به اندازه ۱۴ درصد کاهش یافته باشد، ارزش سرمایهگذاری به حدود هشت هزار و ۶۰۰ دلار میرسد.
در همین سناریو، افت ارزش یک سبد ۱۰۰ هزار دلاریِ کاملاً متشکل از سهام انویدیا حدود ۱۴ هزار دلار خواهد بود. البته این محاسبه فرضی است و سود یا زیان واقعی هر سهامدار به قیمت خرید، تعداد سهام و زمان معامله بستگی دارد.
آیا ریزش سهام آمریکا ادامه دارد؟
جهت حرکت بازار در معاملات آینده به نتیجه بررسیهای مربوط به انویدیا، وضعیت سودآوری شرکتهای فناوری و انتظارات سرمایهگذاران درباره نرخ بهره بستگی خواهد داشت.
اگر نگرانی درباره حسابداری شرکتها و بازده سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی ادامه پیدا کند، احتمال تداوم نوسانات شدید وجود دارد. در مقابل، انتشار اطلاعات مالی امیدوارکننده یا کاهش فشار فروش میتواند زمینه جبران بخشی از افت اخیر را فراهم کند.
در مجموع، سقوط ۱۴ درصدی انویدیا و کاهش ۵.۳ درصدی نزدک نشان داده که حتی بزرگترین شرکتهای فعال در هوش مصنوعی نیز در برابر تغییر انتظارات بازار آسیبپذیر هستند. پرسش اصلی اکنون این است که آیا والاستریت صرفاً در حال اصلاح قیمتهای بالا است یا با دوره طولانیتری از کاهش ارزش سهام فناوری مواجه خواهد شد.