انتخابات اسرائیل ۱۴۰۵ چه زمانی است؟ / نتانیاهو می‌ماند یا نخست‌وزیر جدید می‌آید؟

تنها چند روز تا برگزاری انتخابات اسرائیل باقی مانده و رقابت بر سر آینده سیاسی بنیامین نتانیاهو وارد مرحله حساسی شده است. انتخابات پیش‌رو در شرایطی برگزار می‌شود که پیامدهای جنگ‌های چند سال اخیر، اختلافات داخلی و تنش‌های منطقه‌ای بر فضای سیاسی اسرائیل سایه انداخته است. با این حال، مهم‌ترین پرسش درباره انتخابات ۲۰۲۶ اسرائیل این نیست که کدام حزب بیشترین رأی را به دست می‌آورد؛ بلکه این است که چه کسی می‌تواند حمایت کافی برای تشکیل دولت را فراهم کند.

انتخابات اسرائیل ۱۴۰۵ چه روزی برگزار می‌شود؟

انتخابات پارلمانی اسرائیل روز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۵ آبان ۱۴۰۵ برگزار خواهد شد. در این روز شهروندان واجد شرایط برای انتخاب نمایندگان بیست‌وششمین دوره پارلمان اسرائیل، موسوم به کنست، پای صندوق‌های رأی می‌روند. بیشتر شعب اخذ رأی از ساعت ۷ صبح تا ۱۰ شب به وقت محلی فعالیت خواهند کرد.

براساس جدول زمانی رسمی، نتایج نهایی انتخابات باید چهارشنبه ۴ نوامبر، برابر با ۱۳ آبان ۱۴۰۵ منتشر شود. البته انتظار می‌رود نخستین برآوردها از نتیجه رأی‌گیری و ترکیب احتمالی پارلمان، در ساعات پس از بسته‌شدن صندوق‌ها اعلام شود. مشخص شدن تعداد کرسی‌های احزاب نیز الزاماً به معنای تعیین فوری نخست‌وزیر نخواهد بود، زیرا تشکیل دولت در اسرائیل معمولاً به مذاکرات میان چند حزب نیاز دارد.

مردم اسرائیل نخست‌وزیر انتخاب می‌کنند یا نمایندگان پارلمان؟

ساختار سیاسی اسرائیل با نظام ریاست‌جمهوری آمریکا تفاوت اساسی دارد. در آمریکا رأی‌دهندگان از طریق سازوکار انتخاباتی مخصوص این کشور، رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کنند؛ اما در اسرائیل انتخابات سراسری برای تعیین ترکیب پارلمان برگزار می‌شود. رأی‌دهندگان به فهرست‌های حزبی رأی می‌دهند و کرسی‌ها متناسب با سهم آرای احزابی که از حدنصاب انتخاباتی عبور کرده‌اند، تقسیم می‌شود.

اسرائیل یک نظام پارلمانی چندحزبی دارد؛ به این معنا که معمولاً هیچ حزب واحدی به‌تنهایی اکثریت کرسی‌ها را در اختیار نمی‌گیرد. در نتیجه، احزاب برای تشکیل دولت ناچار به مذاکره و همکاری با یکدیگر هستند. همین ویژگی باعث شده است احزاب کوچک مذهبی، ملی‌گرا و حتی گروه‌هایی با تعداد محدود کرسی در برخی انتخابات نقش تعیین‌کننده‌ای پیدا کنند.

پس از مشخص شدن نتایج، رئیس‌جمهور اسرائیل با نمایندگان احزاب مشورت می‌کند و یکی از اعضای پارلمان را برای تشکیل دولت مأمور می‌کند. شخص مأمور باید بتواند حمایت سیاسی لازم را فراهم کند و کابینه پیشنهادی خود را به رأی اعتماد پارلمان بگذارد.

چه کسی نخست‌وزیر اسرائیل می‌شود؟ معمای ۶۱ کرسی

برای دستیابی به اکثریت مطمئن در پارلمان ۱۲۰ نفره اسرائیل، یک ائتلاف به دست‌کم ۶۱ کرسی نیاز دارد. این عدد یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تحلیل انتخابات است؛ زیرا برخلاف تصور عمومی، پیروزی یک حزب در کسب بیشترین کرسی الزاماً به معنای نخست‌وزیری رهبر آن حزب نیست.

برای مثال، اگر حزب لیکود به رهبری نتانیاهو ۳۰ کرسی به دست آورد اما احزاب مخالف بتوانند ائتلافی با اکثریت پارلمان تشکیل دهند، ممکن است نتانیاهو از قدرت کنار برود. در مقابل، حتی اگر لیکود بزرگ‌ترین حزب نباشد، نتانیاهو می‌تواند با جلب حمایت احزاب دیگر برای تشکیل دولت تلاش کند. البته تشکیل دولت اقلیت نیز در چارچوب قواعد رأی اعتماد امکان‌پذیر است، اما چنین دولتی برای ادامه فعالیت با محدودیت‌های سیاسی بیشتری روبه‌رو خواهد بود.

این ویژگی انتخابات اسرائیل باعث شده است مسئله تشکیل ائتلاف، گاهی از رقابت مستقیم میان دو حزب اصلی اهمیت بیشتری پیدا کند. بنابراین برای پاسخ به سؤال «چه کسی نخست‌وزیر اسرائیل می‌شود؟» باید علاوه بر تعداد کرسی‌های هر حزب، مواضع سایر احزاب درباره همکاری با نتانیاهو یا مخالفان او را نیز بررسی کرد.

بیشتر بخوانید

ادعای جنجالی نتانیاهو: ایران پیش از انتخابات به اسرائیل حمله می‌کند

آیا ترامپ پیش از انتخابات به ایران حمله می‌کند؟ / گزارش جنجالی رسانه آمریکایی

بعد از انتخابات آمریکا، جنگ اقتصادی با ایران شدیدتر می‌شود؟

رقبای اصلی نتانیاهو در انتخابات ۲۰۲۶ چه کسانی هستند؟

بنیامین نتانیاهو با حزب لیکود وارد انتخابات شده و برای ادامه نخست‌وزیری به حمایت متحدان سیاسی خود، از جمله احزاب مذهبی و راست‌گرای ملی‌گرا، نیاز دارد. در مقابل، گادی آیزنکوت، فرمانده پیشین ارتش اسرائیل و رهبر حزب «یشار»، به یکی از چهره‌های اصلی جریان مخالف نتانیاهو تبدیل شده است.

آیزنکوت تلاش کرده است با تأکید بر مدیریت امنیتی، اصلاحات حکمرانی و انتقاد از عملکرد دولت، حمایت بخش‌هایی از رأی‌دهندگان میانه‌رو و راست‌گرا را جلب کند. او پیش‌تر ریاست ستاد کل ارتش اسرائیل را بر عهده داشته و برخلاف برخی چهره‌های مخالف نتانیاهو، سابقه طولانی در ساختار نظامی این کشور دارد.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر سابق اسرائیل، و یائیر لاپید نیز با فهرست مشترک «باهم» در این رقابت حضور دارند. در کنار آنها، حزب دموکرات‌ها به رهبری یائیر گولان و حزب اسرائیل خانه ما به رهبری آویگدور لیبرمن از دیگر جریان‌های مهم هستند. با وجود مخالفت مشترک برخی از این احزاب با ادامه نخست‌وزیری نتانیاهو، اختلافات سیاسی میان آنها می‌تواند مذاکرات تشکیل دولت را پیچیده کند.

آخرین نظرسنجی انتخابات اسرائیل چه می‌گوید؟

نظرسنجی‌های منتشرشده در روزهای منتهی به انتخابات تصویری متفاوت از میزان حمایت احزاب ارائه می‌کنند. در برخی نظرسنجی‌ها حزب یشار به رهبری آیزنکوت از لیکود پیش افتاده، در حالی که بعضی نظرسنجی‌های دیگر همچنان لیکود را در جایگاه نخست قرار داده‌اند. همین تفاوت نشان می‌دهد که نباید نتایج یک نظرسنجی را به‌عنوان نتیجه قطعی انتخابات معرفی کرد.

برای نمونه، سه نظرسنجی منتشرشده در ۱۸ اکتبر، برابر با ۲۶ مهر، برآوردهای متفاوتی از ترکیب پارلمان ارائه کرده‌اند:

اعداد جدول، تعداد کرسی‌های برآوردشده از مجموع ۱۲۰ کرسی هستند و نتیجه نهایی انتخابات محسوب نمی‌شوند.

نکته مهم این است که در دو نظرسنجی نخست، بلوک حامی نتانیاهو به اکثریت ۶۱ کرسی نمی‌رسد، اما نظرسنجی شبکه ۱۴ برای این بلوک دقیقاً ۶۱ کرسی پیش‌بینی کرده است. اختلاف قابل‌توجه میان نتایج، اهمیت میزان مشارکت رأی‌دهندگان، عملکرد احزاب کوچک و تصمیم احزاب درباره ائتلاف را نشان می‌دهد.

اگر نتانیاهو انتخابات اسرائیل را ببازد چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر نتانیاهو و متحدانش نتوانند حمایت کافی برای تشکیل دولت فراهم کنند، رئیس‌جمهور اسرائیل می‌تواند مسئولیت تشکیل دولت را به یکی دیگر از اعضای پارلمان بسپارد. در این صورت، چهره‌هایی مانند آیزنکوت یا دیگر رهبران مخالف، بسته به نتایج نهایی و توافق احزاب، می‌توانند برای نخست‌وزیری تلاش کنند.

اما شکست در تشکیل دولت الزاماً به معنای پایان فوری فعالیت سیاسی نتانیاهو نیست. او می‌تواند همچنان رهبری لیکود را بر عهده داشته باشد و در جایگاه مخالف دولت جدید فعالیت کند. از طرف دیگر، اگر هیچ‌یک از جریان‌های سیاسی نتوانند دولت تشکیل دهند، احتمال طولانی‌شدن بن‌بست سیاسی و در نهایت برگزاری انتخابات مجدد نیز وجود دارد.

در شرایط کنونی، یکی از موضوعات مهم نقش احتمالی احزاب عربی در معادلات پارلمان است. این احزاب ممکن است از نظر تعداد کرسی‌ها برای شکل‌گیری اکثریت اهمیت پیدا کنند، اما اختلافات سیاسی و مخالفت برخی رهبران با همکاری ائتلافی، مسیر تشکیل دولت را دشوارتر می‌کند.

چرا انتخابات اسرائیل ۱۴۰۵ برای ایران اهمیت دارد؟

اهمیت انتخابات اسرائیل برای ایران تنها به ماندن یا رفتن نتانیاهو محدود نمی‌شود. دولت آینده اسرائیل درباره روابط با آمریکا، سیاست‌های امنیتی، پرونده هسته‌ای ایران و نحوه مدیریت تنش‌های منطقه‌ای تصمیم‌گیری خواهد کرد. از این منظر، ترکیب کابینه و چهره‌هایی که مسئولیت وزارتخانه‌های دفاع و امور خارجه را بر عهده می‌گیرند، می‌تواند بر جهت‌گیری سیاست‌های منطقه‌ای اثر بگذارد.

با این حال، تغییر نخست‌وزیر لزوماً به معنای تغییر کامل سیاست اسرائیل در قبال ایران نیست. میان بخش‌هایی از جریان‌های رقیب درباره ضرورت مقابله با برنامه هسته‌ای و توانمندی‌های نظامی ایران اشتراک نظر وجود دارد، هرچند ممکن است درباره شیوه اقدام، میزان همکاری با واشنگتن و اولویت‌دادن به مسیرهای دیپلماتیک یا نظامی اختلاف داشته باشند.

به همین دلیل برای ارزیابی تأثیر انتخابات بر ایران، صرفاً اعلام نام نخست‌وزیر کافی نیست. ترکیب نهایی دولت، توافق‌نامه ائتلافی و تصمیمات عملی کابینه جدید، شاخص‌های دقیق‌تری برای سنجش مسیر آینده روابط و تنش‌ها خواهند بود.

نتیجه انتخابات اسرائیل چه زمانی نخست‌وزیر آینده را مشخص می‌کند؟

رأی‌گیری ۵ آبان ترکیب پارلمان را تعیین می‌کند، اما پاسخ نهایی درباره نخست‌وزیر آینده ممکن است تا چند هفته بعد روشن نشود. پس از اعلام نتایج رسمی در ۱۳ آبان، مذاکرات میان احزاب و مراحل قانونی تشکیل دولت ادامه خواهد یافت.

بنابراین مهم‌ترین نکته برای دنبال‌کنندگان انتخابات اسرائیل این است که میان سه مرحله تفاوت قائل شوند: اعلام آرای اولیه، مشخص شدن ترکیب نهایی کرسی‌ها و تشکیل دولت جدید. تنها پس از پایان فرایند تشکیل دولت می‌توان با قطعیت گفت چه کسی نخست‌وزیر اسرائیل خواهد بود.