گاز کارخانه‌های سیمان قطع شد؟ / آغاز مازوت‌سوزی در صنعت؛ قیمت سیمان دوباره افزایش می‌یابد؟
دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان از قطع گاز بخش عمده کارخانه‌های سیمانی و جایگزینی مازوت به‌عنوان سوخت تولید خبر داده است. علی‌اکبر الوندیان اعلام کرده که کارخانه‌های سیمان پیش از محدودیت‌های جدید نیز تنها بخش کوچکی از گاز موردنیاز خود را دریافت می‌کردند. در مقابل، مدیرعامل شرکت ملی گاز از اعمال نشدن محدودیت عمومی برای صنایع سخن گفته است. این اختلاف روایت در شرایطی مطرح می‌شود که افزایش هزینه سوخت و حمل‌ونقل می‌تواند بر قیمت تمام‌شده سیمان تأثیر بگذارد.
به گزارش راهبرد فردا، صنعت سیمان در آبان ۱۴۰۵ بار دیگر با مشکل تأمین انرژی روبه‌رو شده است. بر اساس اظهارات دبیر انجمن صنفی کارفرمایان این صنعت در ۱۳ آبان، محدودیت گاز کارخانه‌های سیمان در روزهای اخیر تشدید شده و بسیاری از واحدها برای ادامه تولید از سوخت جایگزین استفاده می‌کنند. این اتفاق نگرانی‌هایی درباره هزینه تولید، میزان عرضه سیمان و احتمال افزایش قیمت مصالح ساختمانی ایجاد کرده است.
آیا گاز تمام کارخانه‌های سیمان قطع شده است؟
علی‌اکبر الوندیان اعلام کرده که با آغاز آبان، محدودیت مصرف گاز کارخانه‌های سیمان به‌تدریج افزایش یافته و واحدهای تولیدکننده سیمان خاکستری عمدتاً به استفاده از مازوت روی آورده‌اند.
او در گفت‌وگوی دیگری با خبرگزاری صداوسیما توضیح داده است که خطوط تولید سیمان سفید و برخی واحدهای دارای محدودیت استفاده از مازوت، از جمله کارخانه سیمان تهران، شرایط متفاوتی دارند.
بنابراین نمی‌توان بدون توجه به استثناها ادعا کرد تمام خطوط تولید سیمان کشور به‌طور یکسان گاز خود را از دست داده‌اند.
از سوی دیگر، مدیرعامل شرکت ملی گاز محدودیت عمومی گاز صنایع را رد کرده است. همین تفاوت روایت نشان می‌دهد وضعیت واقعی تأمین گاز باید به تفکیک صنعت و واحد تولیدی بررسی شود.
جدول وضعیت مصرف گاز و تولید سیمان
| شاخص | رقم یا وضعیت اعلام‌شده |
|---|---|
| نیاز روزانه گاز صنعت سیمان | حدود ۲۸ میلیون مترمکعب |
| گاز دریافتی پیش از محدودیت جدید | حدود ۵ تا ۶ میلیون مترمکعب در روز |
| محدودیت پیشین به روایت انجمن | حدود ۸۰ درصد |
| وضعیت جدید بیشتر واحدهای سیمان خاکستری | استفاده از سوخت جایگزین |
| سوخت اصلی جایگزین | مازوت |
| کاهش تولید کلینکر در نیمه نخست سال | حدود ۴٫۲ درصد |
| وضعیت تولید سیمان در نیمه نخست سال | به گفته انجمن، با اتکا به ذخایر کلینکر حفظ شده است |
این اطلاعات بر اساس اظهارات دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان ارائه شده‌اند و به معنای تأیید یکسان شرایط در تمام کارخانه‌ها نیستند.
چرا کارخانه‌های سیمان به مازوت روی آورده‌اند؟
تولید سیمان، به‌ویژه مرحله پخت مواد اولیه و تولید کلینکر، به انرژی حرارتی قابل‌توجهی نیاز دارد.
در شرایط عادی، گاز طبیعی یکی از سوخت‌های مهم کارخانه‌های سیمان است. اما هنگامی که عرضه گاز محدود می‌شود، برخی خطوط تولیدی می‌توانند با تجهیزات مناسب از سوخت‌های جایگزین استفاده کنند.
مازوت یکی از این سوخت‌هاست که امکان ادامه فعالیت بخشی از کارخانه‌ها را فراهم می‌کند. با این حال، جایگزینی گاز با مازوت بدون هزینه نیست.
حمل‌ونقل سوخت مایع، ذخیره‌سازی، آماده‌سازی تجهیزات و رعایت الزامات زیست‌محیطی می‌تواند هزینه‌های تولید را افزایش دهد.
همچنین همه خطوط تولیدی شرایط یکسانی برای استفاده از مازوت ندارند و محدودیت‌های فنی یا محیط‌زیستی ممکن است امکان استفاده از آن را کاهش دهد.
هزینه حمل مازوت کارخانه‌های سیمان چقدر است؟
دبیر انجمن صنعت سیمان اعلام کرده که هزینه حمل مازوت برای برخی واحدهای تولیدی به حدود دو هزار تا دو هزار و ۵۰۰ تومان برای هر لیتر رسیده است.
این مبلغ مربوط به حمل سوخت است و نباید با قیمت خرید مازوت یکسان در نظر گرفته شود.
افزایش هزینه حمل می‌تواند بر قیمت تمام‌شده تولید سیمان اثر بگذارد؛ به‌ویژه برای کارخانه‌هایی که فاصله زیادی از مراکز تأمین سوخت دارند.
در چنین شرایطی ممکن است یک کارخانه بتواند تولید خود را ادامه دهد، اما هزینه تولید هر تن سیمان افزایش پیدا کند.
از سوی دیگر، اگر محدودیت سوخت موجب کاهش تولید کلینکر شود، در بلندمدت امکان حفظ سطح فعلی تولید سیمان نیز به میزان ذخایر موجود وابسته خواهد بود.
بیشتر بخوانید:
آیا قیمت سیمان دوباره گران می‌شود؟
افزایش هزینه سوخت یکی از عواملی است که می‌تواند بر قیمت تمام‌شده سیمان اثر بگذارد، اما به‌تنهایی برای پیش‌بینی قطعی افزایش قیمت بازار کافی نیست.
قیمت نهایی سیمان به میزان تولید، موجودی انبارها، شرایط عرضه در بورس کالا، هزینه حمل و میزان تقاضای ساخت‌وساز نیز وابسته است.
اگر کارخانه‌ها بتوانند با استفاده از سوخت جایگزین و ذخایر کلینکر، سطح عرضه را حفظ کنند، ممکن است اثر محدودیت گاز بر قیمت مصرف‌کننده کمتر باشد.
در مقابل، اگر محدودیت انرژی طولانی شود و تولید کلینکر کاهش بیشتری پیدا کند، احتمال افزایش فشار بر بازار مصالح وجود خواهد داشت.
با این حال، تا زمان انتشار این گزارش نرخ جدیدی که صرفاً به دلیل محدودیت گاز برای تمام انواع سیمان تصویب شده باشد، در اطلاعات بررسی‌شده تأیید نشده است.
تفاوت تولید سیمان و کلینکر چیست؟
برای درک پیامد محدودیت گاز باید میان تولید کلینکر و تولید سیمان تفاوت قائل شد.
کلینکر محصول مرحله پخت مواد اولیه در کوره است و یکی از مواد اصلی تولید سیمان به شمار می‌رود. این مرحله به انرژی حرارتی زیادی نیاز دارد.
سیمان در مرحله بعد با آسیاب کلینکر و افزودن مواد لازم تولید می‌شود.
به همین دلیل ممکن است کارخانه‌ای در یک دوره با کاهش تولید کلینکر مواجه شود، اما با استفاده از ذخایر قبلی، تولید سیمان خود را حفظ کند.
دبیر انجمن صنعت سیمان نیز اعلام کرده که در نیمه نخست سال، با وجود کاهش حدود ۴٫۲ درصدی تولید کلینکر، تولید سیمان به کمک استفاده از ذخایر کاهش نداشته است.
اما ادامه این وضعیت در بلندمدت به میزان موجودی کلینکر و امکان تولید مجدد آن بستگی دارد.
مازوت‌سوزی چه اثری بر آلودگی هوا دارد؟
استفاده از مازوت در مقایسه با گاز طبیعی می‌تواند انتشار برخی آلاینده‌ها، از جمله ترکیبات گوگردی و ذرات معلق را افزایش دهد.
شدت آلودگی به کیفیت سوخت، فناوری کوره، تجهیزات کنترل آلایندگی و شرایط جوی اطراف کارخانه بستگی دارد.
در فصل سرد، هنگامی که پدیده وارونگی دما و کاهش سرعت باد رخ می‌دهد، کنترل انتشار آلاینده‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
به همین دلیل، تأمین انرژی صنایع باید در کنار الزامات محیط‌زیستی و سلامت ساکنان مناطق اطراف واحدهای صنعتی بررسی شود.
آیا محدودیت گاز تا پایان سال ادامه دارد؟
دبیر انجمن صنعت سیمان احتمال داده است که محدودیت تأمین گاز کارخانه‌ها در ماه‌های آینده نیز ادامه پیدا کند.
با این حال، مدت واقعی محدودیت‌ها به وضعیت شبکه گاز، میزان مصرف خانگی، شرایط دمایی و تصمیم‌های مربوط به تخصیص انرژی وابسته خواهد بود.
در مجموع، صنعت سیمان با مسئله جدی تأمین سوخت روبه‌رو شده و استفاده از مازوت می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد. اما اینکه این وضعیت به کمبود سیمان یا رشد قیمت مصالح منجر شود، به توان کارخانه‌ها برای حفظ تولید و شرایط عرضه در هفته‌های آینده بستگی خواهد داشت.
