اگر ۲۰ سال پیش ۱۰۰ هزار تومان طلا خریده بودید امروز چقدر داشتید؟/طلا ۱۶۰۰ برابر شد، حقوق فقط ۱۱۰ برابر
بیست سال قبل، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در ایران حدود ۱۴ هزار تومان بود و حداقل دستمزد ماهانه یک کارگر به ۱۵۰ هزار تومان میرسید. امروز اما قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار از ۲۳ میلیون تومان عبور کرده است. مقایسه این اعداد نشان میدهد طلا طی دو دهه نهتنها رشد اسمی بزرگی داشته، بلکه فاصله آن با دستمزد نیز به شکل قابل توجهی افزایش یافته است؛ تا جایی که ۱۰۰ هزار تومان سرمایهگذاری در طلای سال ۱۳۸۵ امروز نزدیک به ۱۶۷ میلیون تومان ارزش داشت.
طلای ۱۴ هزار تومانی سال ۱۳۸۵
بررسی دادههای تاریخی بازار نشان میدهد قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در سال ۱۳۸۵ در محدوده حدود ۱۴ هزار تومان قرار داشت. البته قیمت طلا در طول سال نوسان داشته و این رقم باید به عنوان یک عدد تقریبی برای مقایسه در نظر گرفته شود.
در مقابل، قیمت طلای ۱۸ عیار اکنون به حدود ۲۳ میلیون و ۳۶۴ هزار تومان برای هر گرم رسیده است. به این ترتیب قیمت اسمی طلا نسبت به سال ۱۳۸۵ بیش از ۱۶۰۰ برابر شده است.
۱۰۰ هزار تومان سال ۸۵ امروز ۱۶۷ میلیون تومان بود
اگر فردی در سال ۱۳۸۵ تنها ۱۰۰ هزار تومان از سرمایه خود را به خرید طلای ۱۸ عیار اختصاص میداد، با فرض قیمت ۱۴ هزار تومانی میتوانست حدود ۷.۱۴ گرم طلا بخرد.
همین میزان طلا با قیمتهای فعلی حدود ۱۶۷ میلیون تومان ارزش دارد. به عبارت دیگر، سرمایه ۱۰۰ هزار تومانی بدون انجام هیچ معامله دیگری و صرفاً با نگهداری طلا، طی این دوره بیش از ۱۶۰۰ برابر شده بود.
البته این محاسبه هزینههایی مانند اجرت ساخت، مالیات و اختلاف قیمت خرید و فروش را در نظر نمیگیرد و فرض بر خرید طلای بدون اجرت یا معادل سرمایهگذاری مستقیم روی طلای خام است.
حقوق یک ماه کارگر در سال ۸۵ بیش از ۱۰ گرم طلا میخرید
اما بخش جالبتر ماجرا زمانی مشخص میشود که قیمت طلا را با دستمزد مقایسه کنیم. حداقل دستمزد ماهانه کارگران در سال ۱۳۸۵ حدود ۱۵۰ هزار تومان بود. دادههای تاریخی دستمزد نیز همین رقم را برای آن سال ثبت کردهاند.
با طلای ۱۴ هزار تومانی، یک کارگر حداقلبگیر در صورت هزینه کردن کل مزد پایه ماهانه خود میتوانست حدود ۱۰.۷ گرم طلای ۱۸ عیارخریداری کند.
این نسبت شاید بهتر از افزایش اسمی قیمتها نشان دهد که طی دو دهه چه اتفاقی برای قدرت خرید دستمزد افتاده است.
امروز حداقل حقوق چند گرم طلا میخرد؟
برای سال ۱۴۰۵ حداقل مزد روزانه کارگران ۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان تعیین شده و حداقل مزد پایه ماهانه به حدود ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان رسیده است. این رقم مربوط به مزد پایه است و مزایایی مانند حق مسکن و بن کارگری جداگانه محاسبه میشوند.
اگر همین حداقل مزد پایه را بر قیمت حدود ۲۳.۳۶ میلیون تومانی هر گرم طلای ۱۸ عیار تقسیم کنیم، نتیجه تنها حدود ۰.۷۱ گرم طلا خواهد بود.
بنابراین قدرت خرید حداقل مزد بر حسب طلا از حدود ۱۰.۷ گرم در سال ۱۳۸۵ به کمتر از سهچهارم گرم در سال ۱۴۰۵ کاهش یافته است؛ یعنی یک حداقلبگیر امروز با حقوق پایه ماهانه خود تقریباً ۱۵ برابر طلای کمتری نسبت به بیست سال قبل میتواند بخرد.
دستمزد ۱۱۰ برابر شد، طلا بیش از ۱۶۰۰ برابر
این مقایسه تفاوت میان «افزایش حقوق» و «افزایش قدرت خرید» را بهخوبی نشان میدهد. حداقل دستمزد پایه از ۱۵۰ هزار تومان در سال ۱۳۸۵ به حدود ۱۶.۶ میلیون تومان در سال جاری رسیده و در ظاهر بیش از ۱۱۰ برابر شده است.
اما در همین فاصله قیمت طلای ۱۸ عیار از حدود ۱۴ هزار تومان به بیش از ۲۳ میلیون تومان رسیده؛ یعنی بیش از ۱۶۰۰ برابر.
به همین دلیل، حتی افزایش چند ده یا چند صد برابری رقم اسمی دستمزد لزوماً به معنای حفظ قدرت خرید نیست. وقتی قیمت داراییهایی مانند طلا بسیار سریعتر از درآمد رشد میکند، خانواری که درآمد خود را عمدتاً صرف هزینههای جاری میکند، به مرور توان خرید و پسانداز دارایی را از دست میدهد.
