خبر مهم برای بورس تهران؛ یک سیگنال بنیادی تازه از بازار ارز
یکی از مهمترین متغیرهایی که طی سالهای گذشته سودآوری شرکتهای بورسی را تحت فشار قرار داده بود، فاصله میان نرخ ارز آزاد و نرخی بود که شرکتها میتوانستند ارز حاصل از صادرات خود را با آن تسعیر کنند. حالا با رسیدن دلار حواله در مرکز مبادله به محدوده ۱۶۰ هزار تومان، این متغیر بنیادی بار دیگر به یکی از مهمترین محرکهای بازار سهام تبدیل شده است.
بر اساس نرخهای اعلامشده برای پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵، قیمت فروش حواله دلار در مرکز مبادله به محدوده ۱۶۰ هزار تومان رسیده است؛ در حالی که تنها یک روز قبل این نرخ ۱۵۹ هزار و ۳۵۵ تومان بود.
از دلار نیمایی ۲۸ هزار تومانی تا حواله ۱۶۰ هزار تومانی
داستان نرخ ارز شرکتهای بورسی طی چند سال گذشته تغییرات بزرگی داشته است. در سال ۱۴۰۲، سیاست ارزی بانک مرکزی عملاً بر تأمین بخشی از ارز در سامانه نیما با نرخ حوالی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان استوار بود.
در سال ۱۴۰۳ مسیر بهتدریج تغییر کرد. نرخ دلار نیما در ابتدای دولت چهاردهم در محدوده ۴۵ هزار تومان قرار داشت و تا ۲۲ آذر همان سال به کانال ۵۴ هزار تومان رسید. با آغاز معاملات توافقی از ۲۴ آذر، نرخ ظرف مدت کوتاهی از ۶۰ هزار تومان عبور کرد و در ۲۳ دی ۱۴۰۳ به حدود ۶۶ هزار و ۶۰۰ تومان رسید.
از ابتدای بهمن ۱۴۰۳ نیز سامانه نیما رسماً کنار گذاشته شد و معاملات ارزی صادرکنندگان و واردکنندگان به بازار ارز تجاری مرکز مبادله انتقال یافت.
روند تغییر نرخ ارز مورد استفاده در تجارت کشور را میتوان بهصورت خلاصه اینگونه دید:
| مقطع | نرخ تقریبی دلار حواله |
|---|---|
| سال ۱۴۰۲ | ۲۸,۵۰۰ تومان |
| ابتدای دولت چهاردهم | حدود ۴۵,۰۰۰ تومان |
| ۲۲ آذر ۱۴۰۳ | حدود ۵۴,۰۰۰ تومان |
| ۲۳ دی ۱۴۰۳ | ۶۶,۶۰۰ تومان |
| خرداد ۱۴۰۴ | حدود ۶۹,۴۰۰ تومان |
| ۱۸ فروردین ۱۴۰۵ | ۱۳۸,۹۰۰ تومان |
| ۵ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۵۱,۸۰۰ تومان |
| ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ | ۱۵۵,۱۰۰ تومان |
| ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ | حدود ۱۶۰,۰۰۰ تومان |
دادهها نشان میدهد نرخ حواله که در خرداد ۱۴۰۴ هنوز در محدوده ۶۹ هزار تومان قرار داشت، اکنون طی حدود ۱۵ ماه بیش از دو برابر شده است.
کدام صنایع بیشتر از دلار ۱۶۰ هزار تومانی منتفع میشوند؟
اثر افزایش دلار حواله بیش از همه در شرکتهای صادراتمحور دیده میشود؛ از جمله بخشهایی از پتروشیمی، فلزات اساسی، فولاد، معدنیها و پالایشیها.
در این شرکتها رشد نرخ تبدیل ارز میتواند به افزایش درآمد ریالی فروش صادراتی منجر شود و در صورت کنترل هزینهها، خود را در سود عملیاتی و نهایتاً EPS نشان دهد.
به همین دلیل است که نرخ دلار حواله در کنار قیمتهای جهانی کامودیتی، حجم تولید و فروش، قیمت انرژی و نرخ بهره، یکی از مهمترین متغیرهای بنیادی در ارزشگذاری بخش بزرگی از بورس تهران محسوب میشود.
شکاف دلار آزاد و حواله هنوز بسته نشده است
نکته مهم دیگر این است که با وجود رشد شدید دلار حواله، همچنان میان این نرخ و بازار آزاد فاصله وجود دارد. دلار آزاد امروز در محدوده ۲۲۰ تا ۲۲۲ هزار تومان معامله میشود. بنابراین شکاف دلار آزاد و حواله هنوز حدود ۶۰ هزار تومان است.
به عبارت دیگر، دلار ۱۶۰ هزار تومانی تقریباً ۲۸ درصد پایینتر از نرخ بازار آزاد قرار دارد.
این فاصله برای بورس اهمیت زیادی دارد. هرچه فاصله نرخ ارز شرکتها با نرخ بازار آزاد کمتر شود، بخشی از تخفیفی که عملاً بر درآمد ارزی صادرکنندگان تحمیل میشود کاهش پیدا میکند.
یک موتور بنیادی جدید برای بورس؟
رشد بورس صرفاً با افزایش نرخ دلار تضمین نمیشود. نرخ بهره، ریسکهای سیاسی، قیمت جهانی کالاها، سیاستهای انرژی و وضعیت اقتصادی شرکتها همچنان در ارزشگذاری سهام تعیینکنندهاند.
اما رسیدن نرخ حواله به ۱۶۰ هزار تومان اتفاق کوچکی نیست. بازاری که سال گذشته بخشی از درآمدهای صادراتی شرکتهایش با دلار حوالی ۷۰ هزار تومان تسعیر میشد، اکنون با نرخی بیش از دو برابر آن روبهرو است.
اثر کامل این اتفاق نیز لزوماً همان روز در صورتهای مالی دیده نمیشود؛ بلکه با فروشهای جدید، گزارشهای ماهانه و سپس صورتهای مالی فصلی بهتدریج وارد اعداد شرکتها خواهد شد.
از این منظر، رشد دلار حواله را میتوان یکی از مهمترین پشتوانههای بنیادی فعلی بورس دانست؛ متغیری که اگر روند نزدیکشدن آن به نرخ آزاد ادامه پیدا کند، میتواند بر برآورد سود بسیاری از شرکتهای بزرگ بازار اثر قابلتوجهی بگذارد.
