مسکن استیجاری به چه کسانی می‌رسد؟ / زمان تحویل واحدها و شرایط ثبت‌نام
طرح «آشیان» با هدف تأمین مسکن استیجاری برای زوج‌های جوان فاقد مسکن اجرا شده است؛ اما ثبت‌نام به‌تنهایی به معنای دریافت قطعی خانه نیست و متقاضیان پس از بررسی شرایط، استحقاق‌سنجی و اولویت‌بندی می‌توانند به واحدهای موجود معرفی شوند. آخرین اعلام وزارت راه نشان می‌دهد ۵۸۰۰ واحد در کشور تأمین شده و تحویل نخستین واحدها از نیمه مهر ۱۴۰۵ وارد مرحله اجرا می‌شود.
مخاطب اصلی طرح آشیان، زوج‌های جوان فاقد مسکن هستند. بر اساس شرایط اعلام‌شده وزارت راه و شهرسازی، متقاضیان باید این شروط را داشته باشند:
- از تاریخ ازدواج رسمی آنها بیش از پنج سال نگذشته باشد.
- متقاضی، همسر و افراد تحت تکفل آنها در پنج سال اخیر فاقد مسکن ملکی یا زمین با کاربری مسکونی باشند.
- در دهک‌های درآمدی یک تا شش قرار داشته باشند و در استحقاق‌سنجی نیز واجد شرایط شناخته شوند.
- متقاضی یا همسر او حداقل پنج سال سابقه سکونت در شهر محل تقاضا داشته باشد؛ برای شهرهای جدید، سابقه سکونت در کل مجموعه شهری ملاک قرار می‌گیرد.
- متقاضی و همسر او دارای فرم «ج» سبز باشند.
اجاره‌بهای خانه‌های آشیان چقدر تخفیف دارد؟
اجاره واحدهای این طرح با اجاره‌بهای روز بازار یکسان نیست و برای دهک‌های درآمدی پایین‌تر، تخفیف بیشتری در نظر گرفته شده است.
بر اساس ضوابط اعلام‌شده، اجاره‌بهای پرداختی به این شکل تعیین می‌شود:
| دهک ۱ و ۲ | ۳۵ درصد |
| دهک ۳ و ۴ | ۴۵ درصد |
| دهک ۵ و ۶ | ۵۵ درصد |
بنابراین خانوارهای دهک‌های پایین‌تر سهم کمتری از اجاره‌بهای روز را پرداخت می‌کنند. استفاده از واحد نیز حداکثر پنج سال است و ادامه بهره‌مندی منوط به احراز سالانه شرایط خواهد بود.
ثبت‌نام آشیان به معنی دریافت قطعی خانه نیست
یکی از نکات مهم برای متقاضیان این است که ثبت درخواست، تعهد قطعی وزارت راه برای واگذاری واحد ایجاد نمی‌کند.
پس از ثبت درخواست، اطلاعات متقاضیان بررسی و شرایط آنها پالایش می‌شود. سپس افراد واجد شرایط بر اساس معیارهای اعلام‌شده اولویت‌بندی می‌شوند و متناسب با تعداد واحدهای تأمین‌شده امکان انتخاب واحد پیدا می‌کنند. در اولویت‌بندی نیز عواملی مانند دهک درآمدی، تعداد فرزندان و برخی شرایط آسیب‌پذیری خانوار مورد توجه قرار می‌گیرد.
به همین دلیل، حتی فردی که تمام شرایط اولیه را داشته باشد، صرفاً با ثبت‌نام نمی‌تواند تحویل قطعی واحد را تضمین‌شده بداند.
ثبت‌نام طرح آشیان الان در کدام شهرها باز است؟
آخرین مرحله اعلام‌شده برای ثبت‌نام عمومی، مرحله ششم بود که در روزهای ۳ تا ۵ شهریور ۱۴۰۵ برای ۱۲ شهر استان‌های تهران و خراسان رضوی اجرا شد.
در استان تهران، شهرهای تهران، اندیشه، قرچک و پرند و در خراسان رضوی شهرهای مشهد، گلبهار، بینالود، نیشابور، سرخس، کاخک، سبزوار و خلیل‌آباد در این مرحله قرار داشتند. این مهلت در نهایت تا ساعت ۲۴ روز ۵ شهریور تمدید شد.
بنابراین در زمان انتشار این گزارش در ۱۳ مهر ۱۴۰۵، نمی‌توان ثبت‌نام این مرحله را باز دانست. آخرین گزارش وزارت راه در ۶ مهر نیز از تأمین ۵۸۰۰ واحد در کشور و انجام ثبت‌نام در تعدادی از استان‌ها خبر می‌دهد، اما از بازشدن یک مرحله عمومی جدید با فهرست شهرهای جدید خبر نداده است. متقاضیان باید برای اطلاع از مرحله بعدی، سامانه طرح‌های حمایتی مسکن را بررسی کنند.
زمان تحویل واحدهای مسکن استیجاری چه زمانی است؟
وزارت راه و شهرسازی پیش‌تر اعلام کرده بود که فرآیند تحویل واحدهای مسکن استیجاری از نیمه مهر ۱۴۰۵ آغاز می‌شود. معاون وزیر راه گفته بود ثبت‌نام در ۱۸ استان انجام شده و متقاضیان در مرحله نهایی ارزیابی قرار دارند.
در تهران و مشهد نیز پیش از آغاز ثبت‌نام، وزارت راه برآورد کرده بود که فرآیند از ثبت درخواست تا تحویل واحد حدود دو ماه طول بکشد؛ این زمان شامل استحقاق‌سنجی، اولویت‌بندی، معرفی متقاضی، بازدید، انتخاب واحد و مراحل قراردادی است.
البته این زمان، یک برآورد فرآیندی است و زمان دقیق تحویل هر خانوار به نتیجه بررسی‌ها، اولویت‌بندی و آماده بودن واحد بستگی دارد.
۵۸۰۰ واحد تأمین شده؛ برنامه بزرگ‌تر دولت چیست؟
بر اساس آخرین اعلام سازمان ملی زمین و مسکن در ۶ مهر، تاکنون ۵۸۰۰ واحد مسکن استیجاری برای اجرای طرح آشیان در استان‌ها تأمین شده و در تعدادی از استان‌ها ثبت‌نام نیز انجام شده است.
همچنین در فاز دوم، تأمین ۷۵ هزار واحد مسکن استیجاری در سراسر کشور در دستور کار قرار گرفته و فرآیند اجرای آن در حال پیگیری است.
متقاضیان چه چیزی را باید پیگیری کنند؟
اگر قصد استفاده از طرح آشیان را دارید، پیش از ثبت درخواست یا انتظار برای تحویل واحد، چهار موضوع را بررسی کنید:
- تاریخ ازدواج شما از پنج سال عبور نکرده باشد.
- وضعیت مالکیت مسکن و زمین مسکونی خانواده با شروط طرح مطابقت داشته باشد.
- دهک درآمدی و شرایط استحقاق‌سنجی شما در محدوده اعلام‌شده باشد.
- فرم ج سبز و سابقه سکونت مورد نیاز را داشته باشید.
در نهایت، مهم‌ترین نکته این است که آشیان طرح مسکن استیجاری است، نه واگذاری یا فروش قطعی خانه؛ واحد به‌صورت اجاره‌ای و برای مدت محدود در اختیار خانوار واجد شرایط قرار می‌گیرد و ادامه استفاده نیز به احراز سالانه شرایط وابسته است.
