سکه بخریم، صندوق طلا یا اوراق جدید بانک مرکزی؟ / کدام گزینه سود بیشتری میدهد؟
ورود اوراق سلف سکه بانک مرکزی یک انتخاب تازه مقابل سرمایهگذاران بازار طلا قرار داده است. تا امروز انتخاب عمده میان خرید سکه فیزیکی و صندوقهای طلا بود، اما حالا ابزاری وارد بازار شده که علاوه بر امکان بهرهمندی از رشد قیمت سکه، در سررسید سهماهه کف بازدهی ۷ درصدی نیز دارد. سؤال این است که برای سرمایهگذار، سکه فیزیکی بهتر است، صندوق طلا یا اوراق جدید بانک مرکزی؟
در خرید سکه فیزیکی، سرمایهگذار مستقیماً مالک سکه میشود. در صندوق طلا، واحد یک صندوق سرمایهگذاری را خریداری میکند که بخش عمده دارایی آن از ابزارهای مبتنی بر طلا مانند گواهی سپرده شمش و سکه تشکیل شده است. صندوقهای طلا بهصورت بورسی معامله میشوند و سرمایهگذار بدون نگهداری فیزیکی طلا میتواند در تغییرات قیمت آن مشارکت کند.
اوراق سلف جدید اما ساختار متفاوتی دارد. بانک مرکزی در مرحله نخست معادل ۱۰۰ هزار قطعه تمام سکه بهار آزادی را با سررسید سهماهه عرضه میکند. دارنده اوراق میتواند پیش از سررسید آن را بفروشد و در سررسید نیز میان دریافت فیزیکی سکه و استفاده از اختیار فروش با قیمت اولیه بهعلاوه ۷ درصد انتخاب کند.
مقایسه سکه، صندوق طلا و اوراق جدید بانک مرکزی
| ویژگی | سکه فیزیکی | صندوق طلا | اوراق سلف جدید |
|---|---|---|---|
| سود از رشد طلا | دارد | دارد | دارد |
| تضمین حداقل بازده | ندارد | ندارد | ۷٪ در سررسید سهماهه |
| امکان نگهداری فیزیکی | بله | خیر | در سررسید امکان دریافت سکه |
| ریسک سرقت و نگهداری | بالا | ندارد | ندارد تا زمان تحویل |
| امکان خرید با سرمایه کم | محدودتر | بسیار مناسب | وابسته به شرایط عرضه |
| خرید و فروش آنلاین | خیر | بله | بله |
| نقدشوندگی شناختهشده | بالا | عموماً بالا در صندوقهای بزرگ | هنوز باید در عمل مشخص شود |
| ریسک افت قیمت | کامل بر عهده خریدار | کامل بر عهده خریدار | در سررسید تا حد زیادی پوشش داده شده |
| مناسب برای | مالکیت مستقیم طلا | معامله و سرمایهگذاری منعطف | سرمایهگذاری سهماهه با نگرانی از افت |
سکه فیزیکی؛ سادهترین انتخاب اما با ریسک کامل بازار
مهمترین مزیت سکه فیزیکی این است که دارایی واقعاً در اختیار خریدار قرار دارد. فرد به بورس، سامانه معاملاتی یا صندوق وابسته نیست و در هر زمان میتواند سکه خود را در بازار بفروشد.
اما همین مالکیت مستقیم هزینههایی هم دارد. مسئله نگهداری، خطر سرقت، احتمال خرید سکه غیراصیل و فاصله قیمت خرید و فروش از معایب این روش است. ضمن اینکه اگر قیمت سکه کاهش پیدا کند، هیچ کف قیمتی برای خریدار وجود ندارد و تمام زیان بازار مستقیماً متوجه سرمایهگذار خواهد بود.
عامل دیگر حباب سکه است. خریدار سکه فقط طلای موجود در آن را نمیخرد و بسته به وضعیت بازار ممکن است مبلغ قابل توجهی نیز بابت حباب پرداخت کند. در دورههایی که تقاضای هیجانی افزایش پیدا میکند، همین حباب میتواند ریسک خرید فیزیکی را بیشتر کند.
صندوق طلا؛ راحتترین گزینه برای خرید و فروش
برای کسی که میخواهد از نوسان قیمت طلا استفاده کند ولی علاقهای به نگهداری سکه در خانه ندارد، صندوقهای طلا گزینه سادهتری هستند.
واحدهای صندوقهای قابل معامله از طریق سامانههای بورسی خرید و فروش میشوند و سرمایهگذار میتواند حتی با سرمایهای بسیار کمتر از قیمت یک سکه وارد بازار طلا شود. صندوقها همچنین ریسک نگهداری، جابهجایی و اصالت طلای فیزیکی را از دوش سرمایهگذار برمیدارند.
نقدشوندگی نیز یکی از مزایای مهم آنهاست، هرچند همه صندوقها شرایط یکسانی ندارند. حجم معاملات، کیفیت بازارگردانی و فاصله قیمت واحد صندوق با NAV از جمله مواردی است که پیش از خرید باید بررسی شود. وجود بازارگردان در صندوقهای بورسی به حفظ نقدشوندگی کمک میکند، اما حتی صندوق طلا نیز میتواند در مقاطعی بالاتر یا پایینتر از ارزش واقعی داراییهای خود معامله شود.
نقطه ضعف اصلی در مقایسه با اوراق جدید این است که صندوق طلا هیچ کف سود تضمینشدهای ندارد. اگر طلا ۱۵ درصد کاهش پیدا کند، ارزش صندوق نیز میتواند به همان سمت حرکت کند.
اوراق جدید؛ جذابترین گزینه برای کسی که از ریزش میترسد؟
اوراق سلف بانک مرکزی در این مقایسه یک برگ برنده بسیار مهم دارد: کف بازدهی ۷ درصدی در سررسید سهماهه.
اگر فرد اوراق را با معادل قیمت ۲۰۰ میلیون تومان برای یک سکه خریداری کند و سه ماه بعد سکه به ۱۷۰ میلیون تومان سقوط کرده باشد، میتواند از اختیار فروش استفاده کند و بر مبنای قیمت اولیه بهعلاوه ۷ درصد، حدود ۲۱۴ میلیون تومان دریافت کند.
اما اگر قیمت سکه به ۲۵۰ میلیون تومان برسد، سرمایهگذار الزامی برای استفاده از آن کف ندارد و میتواند از رشد سکه منتفع شود.
به همین دلیل از نظر ترکیب ریسک و بازده، اوراق جدید در شرایط فعلی ویژگیای دارد که سکه و صندوق طلا ندارند: بانک مرکزی بخشی از ریسک کاهش قیمت را در سررسید بر عهده گرفته است.
پس اوراق جدید از صندوق طلا بهتر است؟
بزرگترین مزیت صندوق طلا انعطاف است. معاملهگر میتواند امروز بخرد، چند روز بعد بفروشد، دوباره وارد شود یا تنها بخشی از سرمایه خود را خارج کند. بازار صندوقهای طلا نیز مدتهاست فعال است و صندوقهای متعدد با اندازه و نقدشوندگی متفاوت در بازار حضور دارند.
اوراق جدید هنوز ابزار تازهای است. کیفیت بازار ثانویه، حجم معاملات، فاصله قیمت خرید و فروش و رفتار آن در روزهای پرتنش بازار تازه بعد از آغاز معاملات مشخص خواهد شد.
از طرف دیگر تضمین ۷ درصدی مربوط به سررسید سهماهه است. کسی که پیش از موعد اوراقش را بفروشد، نمیتواند فرض کند حتماً ۷ درصد سود خواهد داشت؛ زیرا اوراق قبل از سررسید با قیمت روز بازار معامله میشود.
برای چه کسی کدام بهتر است؟
اگر هدف سرمایهگذار این است که خود سکه را در اختیار داشته باشد و وابستگی به بازار سرمایه نداشته باشد، سکه فیزیکی همچنان گزینه طبیعیتری است.
اگر فرد میخواهد با سرمایه کم، آنلاین، سریع و بدون دردسر نگهداری روی طلا سرمایهگذاری کند و مرتب امکان ورود و خروج داشته باشد، صندوق طلا احتمالاً ابزار مناسبتری است.
اما اگر سرمایهگذار افق حدود سهماهه دارد، به رشد سکه امیدوار است و در عین حال از احتمال افت شدید دلار و طلا میترسد، اوراق جدید بانک مرکزی روی کاغذ جذابترین ساختار را ارائه میکند؛ زیرا هم امکان مشارکت در رشد سکه را ایجاد کرده و هم برای سناریوی نزولی یک کف بازدهی گذاشته است.
یک انتخاب چهارم هم وجود دارد؛ ترکیب هر سه
البته سرمایهگذاری الزاماً انتخاب صفر و یکی نیست. یک سرمایهگذار میتواند بخشی از دارایی طلای خود را در صندوق طلا برای نقدشوندگی بالا نگه دارد، بخشی را به اوراق سلف برای برخورداری از کف بازدهی منتقل کند و اگر به نگهداری فیزیکی طلا اهمیت میدهد، سهمی نیز به سکه اختصاص دهد.
در واقع ورود اوراق سلف باعث نشده سکه یا صندوق طلا بیمعنا شوند؛ بلکه یک ابزار جدید به جعبه ابزار سرمایهگذار اضافه شده است.
آنچه اوراق جدید را متفاوت میکند نه خود سکه، بلکه ساختار ریسک آن است. برای اولین بار سرمایهگذار میتواند روی افزایش قیمت سکه حساب باز کند و همزمان برای سناریوی افت بازار یک کف بازدهی سهماهه داشته باشد.
به همین دلیل اگر تمام شرایط اعلامشده بانک مرکزی در عمل نیز بدون مانع اجرایی شود، برای سرمایهگذاری که قصد خروج زودهنگام ندارد، اوراق سلف جدید میتواند جدیترین رقیب صندوقهای طلا و خرید مستقیم سکه در ماههای آینده باشد.
