بورس دوباره رکورد شکست / الان بخریم یا منتظر اصلاح بمانیم؟
بورس تهران بار دیگر سقف تاریخی خود را شکست. شاخص کل در معاملات دوشنبه ۱۶ شهریور با رشد بیش از ۱۸۴ هزار واحدی، معادل ۲.۷۴ درصد، به ارتفاع ۶ میلیون و ۹۰۷ هزار واحد رسید و برای نخستین بار وارد کانال ۶.۹ میلیون واحد شد. شاخص هموزن نیز ۲.۵۹ درصد رشد کرد و به محدوده یک میلیون و ۹۰۲ هزار واحد رسید؛ آماری که نشان میدهد صعود اخیر تنها به چند سهم بزرگ و شاخصساز محدود نبوده است.
اما تماشای رکوردهای پیدرپی شاخص یک سؤال مهم را برای سرمایهگذارانی که از رشد اخیر بازار جا ماندهاند ایجاد کرده است؛ آیا پس از این میزان افزایش قیمت هنوز زمان مناسبی برای ورود به بورس است یا خرید در سقفهای تاریخی میتواند سرمایهگذاران تازهوارد را گرفتار یک اصلاح جدی کند؟
پول دوباره به سمت بورس برگشته است
مهمترین نکته معاملات اخیر را شاید نه در عدد شاخص، بلکه در جریان نقدینگی بتوان پیدا کرد. تنها در معاملات امروز بیش از ۷ هزار و ۵۵۹ میلیارد تومان پول حقیقی وارد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی شد. همزمان حدود ۳.۵ همت نقدینگی از صندوقهای درآمد ثابت خارج شد؛ نشانهای که میتواند از افزایش مجدد ریسکپذیری سرمایهگذاران و حرکت پول از داراییهای کمریسک به سمت بازار سهام حکایت داشته باشد.
قدرت تقاضا نیز قابل توجه بود. در پایان معاملات ۸۳۹ نماد مثبت و تنها ۱۲ نماد منفی بودند و ۷۳۵ نماد با صف خرید به کار خود پایان دادند. ارزش سفارشهای خرید نیز به حدود ۱۹.۵ همت رسید، در حالی که سفارشهای فروش تنها حدود ۲۱۸ میلیارد تومان بود. بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان رشد بورس را صرفاً حاصل بالا رفتن چند سهم بزرگ دانست.
بورس دیگر مثل ابتدای مرداد ارزان نیست
با این حال، یک تفاوت بزرگ میان بورس امروز و بازار چند هفته قبل وجود دارد. در ابتدای مرداد و پس از ریزش سنگین بازار، نسبت P/E بازار حتی به محدوده زیر ۶ واحد رسیده بود؛ سطحی که بخش بزرگی از بازار را از منظر ارزشگذاری در موقعیت بسیار جذابی قرار داده بود.
پس از موج صعودی هفتههای اخیر، این نسبت اکنون از محدوده ۸ واحد عبور کرده است. دنیای اقتصاد نیز در بررسی معاملات هفته گذشته به عبور P/E بازار از ۸ و افزایش احتیاط بخشی از معاملهگران اشاره کرده بود. بنابراین بخش قابل توجهی از ارزندگی فوقالعادهای که در کفهای بازار وجود داشت، اکنون در قیمت سهام منعکس شده است.
این موضوع الزاماً به معنای گران بودن بورس نیست؛ اما به این معناست که دیگر نمیتوان مانند ابتدای موج صعودی تقریباً هر سهمی را صرفاً به دلیل عقبماندگی قیمت خریداری کرد.
دلار همچنان برگ برنده بورس است
یکی از مهمترین متغیرهایی که همچنان میتواند از بازار سهام حمایت کند، نرخ ارز است. رشد نرخ دلار در بازار آزاد و افزایش نرخ ارز مورد استفاده شرکتها باعث شده درآمد ریالی بسیاری از شرکتهای صادراتی در سطوح بالاتری قرار گیرد.
دلار توافقی نیز در روزهای اخیر به حوالی ۱۶۰ هزار تومان رسیده است؛ موضوعی که برای شرکتهای صادراتمحور، پتروشیمیها، فلزیها و برخی پالایشیها اهمیت بنیادی بالایی دارد. از سوی دیگر، فاصله دلار آزاد و نرخهای رسمی همچنان قابل توجه است و هرگونه کاهش این شکاف از مسیر افزایش نرخ تسعیر شرکتها میتواند بخشی از سودآوری اسمی بنگاههای بورسی را تقویت کند.
به همین دلیل است که حتی پس از رشد قابل توجه قیمت سهام، هنوز در برخی صنایع و شرکتها میتوان نمونههایی پیدا کرد که افزایش سودآوری آنها از رشد قیمت سهم جلوتر حرکت کرده است.
آیا بعد از رکوردشکنی باید منتظر اصلاح بود؟
هیچ روند صعودی بدون اصلاح ادامه پیدا نمیکند. سرعت بالای رشد اخیر، تعداد بالای صفهای خرید و ورود سنگین پول میتواند بازار را در کوتاهمدت مستعد افزایش نوسانات کند.
اتفاقاً هفته گذشته نیز نمونهای از همین رفتار دیده شد. در حالی که شاخص کل برای ششمین هفته متوالی مثبت ماند، بیش از ۱۱ همت پول حقیقی از سهام خارج شد و بخشی از نقدینگی به صندوقهای درآمد ثابت و طلا رفت. اکنون جهت جریان پول بهشدت تغییر کرده و ورود نقدینگی سنگینی به بورس ثبت شده است. این رفتوبرگشت سریع پول نشان میدهد بازار در کنار قدرت بالای تقاضا همچنان از اخبار سیاسی و متغیرهای اقتصادی تأثیر زیادی میگیرد.
بنابراین وقوع اصلاح چندروزه یا حتی اصلاح بخشی از قیمتها نهتنها دور از انتظار نیست، بلکه پس از چنین رشد سریعی میتواند برای ادامه سالمتر روند بازار ضروری باشد.
الان وقت خرید بورس است؟
پاسخ این سؤال دیگر مانند چند هفته قبل یک «بله» ساده نیست.
در قیمتهای ابتدای مرداد، بسیاری از سهمها با نسبتهای ارزشگذاری بسیار پایین معامله میشدند و حتی خرید سبدی از سهام بزرگ بازار میتوانست از نسبت ریسک به بازده جذابی برخوردار باشد. اکنون اما شاخص چندین هفته رشد کرده، P/E بازار افزایش یافته و قیمت بسیاری از سهمها بخش قابل توجهی از عقبماندگی خود را جبران کردهاند.
با این وجود هنوز نمیتوان گفت تمام بورس گران شده است. وضعیت بنیادی شرکتها یکسان نیست و افزایش نرخ ارز، گزارشهای ماهانه مناسب برخی صنایع و رشد درآمد شرکتها میتواند همچنان برای بخشی از بازار پتانسیل ایجاد کند.
در چنین شرایطی شاید استراتژی مناسبتر برای سرمایهگذار جدید، ورود تدریجی به جای خرید یکجای سهام باشد. خرید در چند مرحله باعث میشود اگر بازار پس از رکوردهای اخیر وارد فاز اصلاح شد، امکان خرید در قیمتهای پایینتر نیز وجود داشته باشد.
دوره «هر سهمی بخر بالا میرود» ممکن است رو به پایان باشد
نکته مهمتر این است که هرچه بازار از کفهای ارزندگی فاصله میگیرد، انتخاب سهم اهمیت بیشتری پیدا میکند. شرکتی که رشد سودآوری آن متناسب با افزایش قیمت سهم نبوده، حتی در یک بازار صعودی نیز میتواند پس از فروکش کردن هیجان با اصلاح مواجه شود.
در مقابل، شرکتهایی که همچنان P/E منطقی دارند، از افزایش نرخ ارز منتفع میشوند، گزارشهای عملیاتی مناسبی منتشر کردهاند و جریان نقدی قدرتمندی دارند، میتوانند حتی پس از رکوردشکنی شاخص نیز جذاب باقی بمانند.
بنابراین رکورد ۶.۹ میلیون واحدی شاخص کل به خودی خود نه سیگنال فروش است و نه دلیلی برای خرید. آنچه امروز تغییر کرده این است که بازار از مرحله «ارزندگی فراگیر» به مرحله «انتخاب سهم» وارد شده است.
بورس هنوز میتواند رشد کند؛ اما خرید در صف شاید پرریسکترین تصمیم باشد
ورود سنگین نقدینگی، رشد نرخ ارز و بهبود انتظارات نسبت به سودآوری شرکتها همچنان میتواند سوخت ادامه روند صعودی بورس را فراهم کند. با این حال، رشد چند هفتهای قیمتها و افزایش نسبتهای ارزشگذاری باعث شده حاشیه امن سرمایهگذاری نسبت به کفهای مرداد کاهش پیدا کند.
برای سرمایهگذاری که امروز قصد ورود دارد، شاید مهمترین اشتباه تعقیب سهمهایی باشد که صرفاً به دلیل صف خرید مورد توجه قرار گرفتهاند. بازار میتواند سقفهای تازهای ثبت کند، اما از این نقطه به بعد احتمالاً فاصله بازدهی میان سهم خوب و سهم ضعیف بیشتر خواهد شد.
به زبان ساده، هنوز برای ورود به بورس دیر نشده است؛ اما برای خرید بدون تحلیل، احتمالاً دیر شده است.
