کنگره دموکرات‌ها علیه سیاست خارجی ترامپ وارد عمل می‌شود / جنگ ایران نخستین میدان تقابل با کاخ سفید؟
پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا می‌تواند مسیر سیاست خارجی دونالد ترامپ را در دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری او دشوارتر کند. روزنامه گاردین در تحلیلی تازه نوشته است که کنترل هم‌زمان مجلس نمایندگان و سنا به دموکرات‌ها امکان می‌دهد با استفاده از ابزارهایی مانند بودجه، نظارت و تحقیقات کنگره، سیاست‌های کاخ سفید به‌ویژه در قبال جنگ ایران را به چالش بکشند. با این حال، اختیارات رئیس‌جمهور در حوزه نظامی و حق وتوی او همچنان مانعی مهم برای مخالفان است.
به گزارش راهبرد فردا، انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ تنها توازن قدرت در سیاست داخلی آمریکا را تغییر نداده، بلکه ممکن است به نقطه عطفی در تصمیم‌گیری‌های سیاست خارجی واشنگتن تبدیل شود. گاردین در گزارشی به قلم اندرو راث، خبرنگار امور بین‌الملل این روزنامه، بررسی کرده است که دموکرات‌ها پس از پیروزی در هر دو مجلس کنگره چگونه می‌توانند برای محدود کردن اختیارات ترامپ در موضوعاتی مانند جنگ ایران، تعرفه‌های تجاری و کمک به اوکراین تلاش کنند.
جنگ ایران چه نقشی در شکست جمهوری‌خواهان داشت؟
بر اساس تحلیل گاردین، سیاست خارجی برخلاف بسیاری از انتخابات میان‌دوره‌ای گذشته، در رأی‌گیری امسال نقش برجسته‌ای داشته است. جنگ ایران و پیامدهای اقتصادی آن، در کنار تعرفه‌های تجاری، از جمله عواملی بوده‌اند که فشار بر هزینه‌های زندگی خانوارهای آمریکایی را افزایش داده‌اند.
این وضعیت باعث شد مسائل خارجی مستقیماً به یکی از دغدغه‌های رأی‌دهندگان تبدیل شود. افزایش قیمت بنزین و تأثیر آن بر تورم، موضوعی بود که منتقدان دولت ترامپ در جریان رقابت‌های انتخاباتی بر آن تأکید داشتند.
پس از اعلام نتایج، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، نیز در ارزیابی شکست جمهوری‌خواهان به نقش جنگ اشاره کرد. ترامپ هم پذیرفت که جنگ موجب افزایش قیمت بنزین شده، هرچند همچنان از تصمیم خود برای ورود به این درگیری دفاع می‌کند.
دموکرات‌ها چگونه می‌توانند ترامپ را محدود کنند؟
کنترل کنگره به دموکرات‌ها ابزارهای مهمی برای اعمال فشار بر دولت می‌دهد. یکی از مؤثرترین ابزارها، اختیار قانون‌گذاران برای تصویب بودجه و تخصیص منابع مالی است. دولت آمریکا برای تأمین هزینه‌های برنامه‌های نظامی و بخش بزرگی از فعالیت‌های اجرایی، به مصوبات کنگره نیاز دارد.
گاردین نوشته است که دموکرات‌ها ممکن است از بررسی بودجه دفاعی سال ۲۰۲۷ برای مطالبه محدودیت‌هایی درباره ادامه جنگ ایران استفاده کنند. همچنین بودجه موقت دولت که موعد آن در دسامبر فرا می‌رسد، می‌تواند یکی دیگر از محورهای چانه‌زنی با کاخ سفید باشد.
با این حال، استفاده از بودجه به‌عنوان ابزار فشار بدون هزینه سیاسی نیست. اگر اختلافات به تعطیلی دولت فدرال منجر شود، ممکن است افکار عمومی هر دو حزب را مسئول اختلال در خدمات دولتی بدانند.
آیا کنگره می‌تواند جنگ ایران را متوقف کند؟
پیروزی دموکرات‌ها به معنای توقف خودکار عملیات نظامی آمریکا نیست. رئیس‌جمهور همچنان فرمانده کل نیروهای مسلح است و در حوزه تصمیم‌های عملیاتی اختیار گسترده‌ای دارد.
از سوی دیگر، ترامپ می‌تواند بسیاری از مصوبات مخالف سیاست‌های خود را وتو کند. برای بی‌اثر کردن وتوی رئیس‌جمهور به آرای بسیار بیشتری نسبت به اکثریت عادی نیاز است و صرف کنترل دو مجلس برای این کار کافی نخواهد بود.
تجربه دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ نیز نشان می‌دهد که حتی تلاش مشترک نمایندگان دو حزب برای محدود کردن برخی عملیات خارجی لزوماً به نتیجه نمی‌رسد. در آن دوره، ترامپ قطعنامه مربوط به پایان حمایت آمریکا از جنگ عربستان در یمن را وتو کرد.
بنابراین احتمالاً تقابل آینده بیش از آنکه به دستور مستقیم توقف جنگ منجر شود، بر کاهش منابع مالی، افزایش هزینه سیاسی و وادار کردن دولت به پاسخگویی متمرکز خواهد بود.
تحقیقات درباره جنگ ایران و قراردادهای پنتاگون
یکی دیگر از ابزارهای در اختیار کنگره، برگزاری جلسات استماع و تحقیقات پارلمانی است. کمیته‌های کنگره می‌توانند مقام‌های اجرایی و مسئولان نهادهای دولتی را برای ارائه توضیح درباره تصمیم‌های نظامی، هزینه‌های جنگ و قراردادهای دفاعی دعوت کنند.
گاردین احتمال داده است که برخی قراردادهای مرتبط با پنتاگون و روابط تجاری شرکت‌های نزدیک به دولت نیز مورد توجه قانون‌گذاران قرار گیرد. چنین تحقیقاتی ممکن است برای کاخ سفید هزینه سیاسی ایجاد کند، حتی اگر به تغییر فوری سیاست‌های نظامی منجر نشود.
در این میان، میزان موفقیت دموکرات‌ها به انسجام درون‌حزبی و توانایی جلب حمایت بخشی از جمهوری‌خواهان نیز بستگی خواهد داشت.
سیاست آمریکا در قبال اسرائیل و اوکراین تغییر می‌کند؟
تغییر ترکیب کنگره می‌تواند بر روابط واشنگتن با متحدان خارجی نیز اثر بگذارد. کمک‌های نظامی به اوکراین، همکاری اطلاعاتی، فروش تجهیزات دفاعی و سیاست آمریکا در قبال اسرائیل از جمله موضوعاتی هستند که ممکن است با نظارت بیشتری روبه‌رو شوند.
گاردین همچنین به افزایش اختلاف‌نظر در داخل حزب جمهوری‌خواه درباره ادامه جنگ و رابطه آمریکا با اسرائیل اشاره کرده است. این شکاف‌ها می‌تواند در کنار فشار دموکرات‌ها، فضای تصمیم‌گیری کاخ سفید را پیچیده‌تر کند.
با وجود این، تغییر سیاست خارجی تنها به ترکیب کنگره بستگی ندارد. تعهدات موجود، قراردادهای نظامی و اختیارات اجرایی رئیس‌جمهور همچنان در تصمیم‌های واشنگتن نقش خواهند داشت.
آینده ترامپ پس از شکست انتخاباتی
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای موقعیت سیاسی ترامپ را تضعیف کرده، اما به معنای پایان اختیارات او نیست. در دو سال آینده، دولت و کنگره ممکن است بر سر بودجه جنگ، تعرفه‌ها و روابط خارجی وارد دوره‌ای از اختلافات فرسایشی شوند.
برای ایران، مهم‌ترین پرسش این است که آیا افزایش فشار سیاسی داخلی در آمریکا می‌تواند احتمال توافق و کاهش تنش را تقویت کند یا ترامپ برای حفظ موقعیت خود مسیر دیگری در پیش خواهد گرفت.
