افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز؛ فشار بر بازار جهانی نفت
گزارش تازه واشنگتن‌پست از افزایش حملات به کشتی‌ها در تنگه هرمز حکایت دارد؛ حملاتی که هم‌زمان با کاهش تردد نفتکش‌ها، بازار جهانی انرژی را با نگرانی تازه‌ای روبه‌رو کرده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، دست‌کم ۹ کشتی در یک هفته هدف حمله قرار گرفته‌اند و حجم انتقال نفت خام از این مسیر در مقطعی به نصف کاهش یافته است.
به گزارش راهبرد فردا، تنگه هرمز بار دیگر به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تنش در اقتصاد جهانی تبدیل شده است. روزنامه آمریکایی واشنگتن‌پست در گزارشی به تاریخ ۸ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۶ مهر ۱۴۰۵، از افزایش کم‌سابقه حملات به کشتی‌های عبوری از این آبراه راهبردی خبر داده است؛ تحولاتی که می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای قیمت نفت، تجارت دریایی و هزینه تأمین انرژی در جهان داشته باشد.
بر اساس این گزارش، داده‌های سازمان ملل متحد نشان می‌دهد در هفته منتهی به یکشنبه ۴ اکتبر، دست‌کم ۹ کشتی در تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند. شرکت اطلاعات دریایی کپلر نیز در بررسی‌های خود از برخورد حملات به ۱۰ نفتکش در همین بازه زمانی خبر داده است. اختلاف میان این دو آمار به روش‌های متفاوت ثبت و تأیید حوادث دریایی مربوط می‌شود.
این میزان حمله، از شدیدترین موج‌های ثبت‌شده در ماه‌های اخیر به شمار می‌رود و نگرانی‌ها درباره امنیت مسیرهای صادرات انرژی در خاورمیانه را افزایش داده است.
عبور نفت از تنگه هرمز نصف شد؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش واشنگتن‌پست به کاهش حجم نفت عبوری از تنگه هرمز اختصاص دارد. بر اساس داده‌های شرکت کپلر، انتقال نفت خام از این مسیر که در روزهای پایانی سپتامبر و ابتدای اکتبر به سطح نزدیک به شرایط پیش از جنگ رسیده بود، بار دیگر کاهش شدیدی را تجربه کرده است.
حجم انتقال نفت خام از تنگه هرمز در روز جمعه گذشته به حدود ۱۶ میلیون بشکه رسیده بود، اما تا روز دوشنبه به حدود نیمی از این مقدار سقوط کرد. این تغییر نشان می‌دهد افزایش تهدیدهای امنیتی تا چه اندازه می‌تواند در مدت کوتاهی بر جریان انتقال انرژی تأثیر بگذارد.
در همین حال، داده‌های منتشرشده نشان می‌دهد روز دوشنبه هیچ محموله ثبت‌شده‌ای از گازوئیل، بنزین یا دیگر فرآورده‌های پالایش‌شده از این تنگه عبور نکرده است. این در حالی است که پیش از جنگ، روزانه به‌طور متوسط حدود ۳.۶ میلیون بشکه فرآورده نفتی از این مسیر جابه‌جا می‌شد.
البته آمارهای جدیدتر رویترز نشان می‌دهد حجم انتقال نفت خام در ادامه هفته تغییر کرده و به حدود ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ بنابراین کاهش ۵۰ درصدی، مربوط به یک مقطع مشخص بوده و نباید به‌عنوان وضعیت ثابت تردد نفتکش‌ها تلقی شود.
چرا حمله به ۹ کشتی اهمیت دارد؟
اهمیت حملات اخیر تنها به تعداد کشتی‌های آسیب‌دیده محدود نمی‌شود. تنگه هرمز یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز در جهان است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند هزینه حمل‌ونقل دریایی، بیمه محموله‌ها و در نهایت قیمت جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار دهد.
افزایش حملات همچنین تصمیم‌گیری شرکت‌های کشتیرانی را دشوارتر می‌کند. زمانی که احتمال آسیب‌دیدن کشتی‌ها بالا می‌رود، شرکت‌ها ممکن است عبور از مسیرهای پرخطر را محدود کنند یا برای پوشش ریسک، هزینه بیشتری بپردازند. چنین وضعیتی می‌تواند حتی بدون بسته‌شدن کامل تنگه، به کاهش ظرفیت حمل‌ونقل و افزایش هزینه تجارت منجر شود.
رویترز نیز در گزارشی جداگانه اعلام کرده تعداد کشتی‌های حامل کالا که روز سه‌شنبه از تنگه هرمز عبور کرده‌اند، به هفت فروند رسیده است؛ رقمی که پایین‌ترین سطح از ۲۳ ژوئیه تاکنون محسوب می‌شود. این تعداد روز چهارشنبه به ۱۰ فروند افزایش یافت، اما همچنان از سطوح ثبت‌شده در روزهای قبل کمتر بود.
نفت ۱۰۵ دلاری؛ بازار جهانی چه واکنشی نشان داد؟
افزایش حملات در تنگه هرمز بلافاصله در بازار جهانی نفت منعکس شد. در معاملات پنجشنبه ۸ اکتبر، قیمت نفت برنت با جهشی نزدیک به پنج درصدی تا محدوده ۱۰۵ دلار در هر بشکه پیش رفت.
این افزایش قیمت در شرایطی اتفاق افتاد که معامله‌گران علاوه بر اختلال در حمل‌ونقل دریایی، تحولات سیاسی و احتمال تشدید درگیری‌ها در منطقه را نیز دنبال می‌کردند.
با این حال، تغییرات قیمت نفت صرفاً نتیجه حملات دریایی نبود. نگرانی درباره وضعیت تولید نفت در خلیج مکزیک و احتمال اختلال در عرضه به دلیل شرایط جوی نیز از عوامل مؤثر بر بازار بود.
کارشناسان بازار انرژی معتقدند تداوم ناامنی در تنگه هرمز می‌تواند موجب افزایش نوسانات قیمت نفت شود؛ به‌ویژه اگر شرکت‌های کشتیرانی برای مدت طولانی از عبور محموله‌های انرژی خودداری کنند.
موضع ترامپ درباره تنش‌های تازه در تنگه هرمز
افزایش حملات دریایی در حالی رخ داده که دولت آمریکا همچنان سیاست فشار اقتصادی علیه ایران را دنبال می‌کند. دونالد ترامپ روز پنجشنبه اعلام کرد ایالات متحده تا پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، حمله تازه‌ای به ایران انجام نخواهد داد.
او در عین حال تأکید کرد محاصره دریایی اعمال‌شده از سوی آمریکا همچنان برقرار خواهد ماند.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شده که افزایش قیمت سوخت و نگرانی درباره تورم، به یکی از موضوعات مهم اقتصاد آمریکا تبدیل شده است. واشنگتن‌پست در گزارش خود، تحولات تنگه هرمز را در ارتباط با فشارهای اقتصادی و سیاسی پیش روی دولت ترامپ بررسی کرده است.
در مقابل، مقام‌های ایرانی نیز بر مواضع خود درباره کنترل عبور و مرور دریایی و مقابله با محدودیت‌های اعمال‌شده تأکید کرده‌اند. در نتیجه، با وجود برخی پیام‌های دیپلماتیک، اختلاف بر سر وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد.
آیا بحران تنگه هرمز می‌تواند قیمت نفت را بالاتر ببرد؟
پاسخ به این پرسش بیش از هر چیز به مدت اختلال در صادرات انرژی و میزان تشدید درگیری‌ها بستگی دارد. اگر کاهش تردد نفتکش‌ها موقتی باشد و مسیرهای جایگزین بتوانند بخشی از کمبود را جبران کنند، فشار بر بازار جهانی نفت ممکن است محدود بماند.
اما در صورتی که حملات ادامه پیدا کند و شرکت‌های کشتیرانی برای مدت طولانی فعالیت خود را کاهش دهند، احتمال افزایش هزینه بیمه، حمل‌ونقل و تأمین نفت بیشتر خواهد شد.
در این میان، کشورهای صادرکننده نفت در خاورمیانه نیز تلاش کرده‌اند با استفاده از مسیرهای جایگزین، بخشی از محموله‌های خود را به بازار جهانی برسانند. داده‌های رویترز نشان می‌دهد افزایش صادرات از سواحل دریای عمان و دریای سرخ تا حدی کاهش جریان نفت از تنگه هرمز را جبران کرده است.
با این حال، تحولات اخیر یک واقعیت مهم را بار دیگر برجسته کرده است: امنیت تنگه هرمز همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده ثبات بازار جهانی انرژی است. حمله به دست‌کم ۹ کشتی در یک هفته نشان می‌دهد حتی افزایش محدود ناامنی در این مسیر نیز می‌تواند بر قیمت نفت و انتظارات فعالان بازار تأثیر قابل توجهی بگذارد.
